Oyun terapisi, çocukların duygusal, davranışsal ve sosyal problemlerini oyun yoluyla ifade etmelerine yardımcı olan bilimsel bir terapi yöntemidir. Etkili bir oyun terapisi uygulaması için en önemli unsurlardan biri, profesyonel şekilde tasarlanmış bir oyun terapisi odasıdır.

Bu kapsamlı rehber, psikologlar, terapistler, çocuk gelişimi uzmanları, özel eğitim uzmanları ve oyun terapisi ile çalışan tüm profesyoneller için hazırlanmıştır.

Oyun Terapisi Odası Nedir?

Oyun terapisi odası, terapistin çocuğun oyununu güvenli bir ortamda gözlemlemesini, yönlendirmeden eşlik etmesini ve çocuğun duygusal dünyasına erişebilmesini sağlayan özel bir terapi alanıdır. Psikologlar, PDR uzmanları ve terapistler için doğru planlanmış bir oyun odası, çocuğun iyileşme sürecini kolaylaştırır, terapistin  müdahale esnekliğini artırır ve seansların etkinliğini güçlendirir.

Bu odanın temel özellikleri: güvenli bir oyun alanı olması, sınırlı ama terapötik oyuncaklar ve düzenli, kontrol edilebilir materyaller içermesi, çocuk merkezli terapi için uygun tasarımda olmasıdır.

 Adım Adım Oyun Terapisi Odası Kurulumu: 

İdeal bir oyun terapisi odası kurulumu için oda: 10–12 m² büyüklüğünde olmalı, dış seslerden izole edilmeli ve çocuğun giriş-çıkışı görebildiği güvenli alan olmalıdır.

Bu düzen, çocuğun kaygısını azaltır ve oyun terapisi seansları sırasında rahat hareket etmesini sağlar.

Oyun Terapisi Odasının Profesyonel  Düzenlemesi 

Profesyonel bir oyun terapisi odası düzeni, oyuncakların rastgele yerleştirilmesi değil, terapötik hedeflere göre bölümlendirilmesidir. Oyun terapisi odası aşağıdaki gibi özel alanlara ayrılmalıdır:

A. Rol Oyun Alanı – Aile, bakım, ilişki temaları

Bebek

Mutfak seti

Ev eşyaları

Aile figürleri

B. Dışavurum Alanı-Saldırganlık ve güç temaları 

Köpük kılıç

Yumuşak top

Asker figürleri

Süper kahraman oyuncakları

Ejderha, canavar figürleri

C. Yaratıcı ve Duyusal Oyun Alanı

Hamur

Kinetik kum

Boya, kağıt

Kum havuzu

D. Yapılandırılmış oyun alanı

Lego

Puzzle

Blok setleri

Tren / araba yol setleri

Oyun Terapisi Odası İçin Kapsamlı Malzeme ve Oyuncak Listesi

Profesyonel bir oyun terapisi odasında bulunması gereken oyuncaklar, duygusal ifade, rol oyunları, saldırganlık dışavurumu, yaratıcı oyun ve sembolik oyun kategorilerine göre seçilir.

Rol ve İlişki Oyuncakları;

Bebek, biberon, yatak

Aile figürü seti

Evcil hayvan figürleri

Telefon, yemek seti

Saldırganlık ve Güç Oyuncakları

Yumuşak kılıç

Canavar, ejderha, süper kahraman figürleri

Asker, polis figürleri

Yumuşak toplar

Yaratıcı ve Duyusal Malzemeler

Kinetik kum

Hamur

Parmak boyası

Çeşitli dokunsal duyusal materyaller

Yapılandırılmış Oyun Materyalleri

Lego

Blok

Puzzle

Araç-garaj seti

Oyun Terapisi İçin Doğru Renk ve Dekorasyon

Oyun terapisi odası tasarımı, çocuğun duygusal regülasyonunu doğrudan etkiler.

Önerilen Renkler; pastel tonlar, krem, bej, açık gri, dikkat dağıtmayan yumuşak tonlardır. Kaçınılması gerekenler ise parlak kırmızı, parlak sarı gibi aşırı uyarıcı renkler, çok fazla dekorasyon, karmaşık duvar tasarımlarıdır.

Oyun Terapisi Odasında Güvenlik

Profesyonel bir çocuk terapisi odası, güvenlik kriterlerini karşılamalıdır. Keskin kenar olmamalı, kırılabilir oyuncak kullanılmamalı, dolaplar sabitlenmiş olmalı, kimyasallar ve küçük parçalar kilitli olmalı, zemin kaymaz olmalıdır. Bu güvenlik kriterleri hem terapistin hem çocuğun koruyucu çerçevesidir.

Oyun Terapisi Odanızı Geliştirmek İçin İpuçları

 Oyuncak sayısını sınırlı tutun

Fazlalık terapötik değildir.

 Odayı her seans sonrası yeniden düzenleyin

Bu düzen, çocukta öngörülebilirlik sağlar.

 Oyuncakları “amaç” değil “kategorilere” göre seçin

Öğretici oyuncak yerine ifade ettiren oyuncak tercih edilmelidir.

 Kum ve hamur gibi duyusal materyalleri seansın ihtiyacına göre kullanın

Sürekli açık bulundurmak gerekli değildir.

Oyun Terapisi Odasında Sık Yapılan Hatalar

 Aşırı oyuncak kullanmak

Çocuğun dikkatini dağıtır.

 Odayı seans içinde terk etmek

Terapötik sınır bozulur.

 Eğitim amaçlı materyaller kullanmak

Oyun terapisi öğretme temelli değildir — ifade temellidir.

 Odayı çok süslemek

Oyun terapisi odası estetik için değil, terapötik amaç için tasarlanmalıdır.

Sonuç: İyi Tasarlanmış Bir Oyun Terapisi Odası, Terapinin Yarım Gücüdür

Profesyonelce hazırlanmış bir oyun terapisi odası, hem çocuğun duygusal sürecini hem de terapistin müdahale kapasitesini doğrudan etkiler. 

Doğru materyaller, doğru düzen, doğru renkler ve doğru sınırlar ile çocuk, duygularını güvenle ortaya koyabilir. Bu nedenle oyun terapisi odası kurulumu, terapi merkezlerinin en önemli yatırım alanlarından biridir.

Figen Şen Kösem

Çocuk & Ergen Psikiyatristi

figensenkosem.com

Oyun Terapisi Odası Nasıl Kurulur? Oyuncaklar, Materyaller ve Düzenleme Rehberi  yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Günümüzde teknoloji kullanımı her yaştan bireyde oldukça fazladır. Ekran maruziyeti, çocukluk
çağında yetişkinlik dönemine oranla beyin gelişimini ve sosyal gelişimi olumsuz yönde
etkilemektedir.
Teknoloji doğru kullanıldığı sürece etkili ve faydalı olabilmektedir. Çocukların teknolojiyi kullanımıyla
ilgili sağlıklı bir denge kurmak önemlidir. Teknolojinin doğru kullanımı nasıl olmalıdır ve ebeveynlere
düşen görevler nelerdir?
Sınırları Belirleyin: Teknoloji kullanımına belirli süreler içerisinde izin verin ve bu süreyi kontrol
edin. Örneğin, günlük ekran süresi için bir saat belirleyebilirsiniz.
İçerikleri Kontrol Edin: Çocukların kullandığı uygulamaları ve içerikleri gözden geçirin. Yaşlarına
uygun içerikler seçin.
Aile Katılımını Teşvik Edin: Teknolojiyi kullanırken çocuğunuzla birlikte vakit geçirin. Eğlenceli ve
öğretici aktiviteler yapın, birlikte oyunlar oynayın veya ilgi alanlarına yönelik dijital içerikler keşfedin.
Fiziksel Aktiviteyi Teşvik Edin: Teknoloji kullanımının yanında çocuğunuzun harekete detaylı
aktiviteler yapmasını da sağlayın. Dışarıda oynamak, spor yapmak veya egzersiz yapmak gibi
aktivitelere zaman ayırın.
Eğitici İçerikler Kullanın: Çocuğunuza eğlenceli ve öğretici uygulamalar, oyunlar ve içerikler
seçin. Yaratıcılıklarını geliştirecek, problem çözme becerilerini destekleyecek ve öğrenmeyi teşvik
edecek içeriklere yönelin.
Güvenlik Önlemleri Alın: Çocuğunuzun teknolojiyi güvenli bir şekilde kullanmasını sağlamak için
güvenlik önlemleri alın. İnternet filtreleri ve çocuk güvenliği ayarları kullanın, çevrimiçi etkinliklerini
izleyin ve çevrimiçi güvenlik konusunda bilinçlendirin.
Örnek Olun: Kendiniz teknolojiyi sağlıklı bir şekilde kullanarak çocuğunuza iyi bir örnek olun.
Dikkatli ve bilinçli bir şekilde teknoloji kullanımını göstererek ona doğru davranışları modelleyin.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Çocuklarda Teknoloji Kullanımı yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Öğrencilik hayatı yaklaşık 3 yaştan başlar ve çoğu kişi için hayat boyu devam eder. Başarıya ulaşabilmek için bir işe büyük çaba ve zaman ayırmak önemlidir. Bu, düzenli bir şekilde çalışabilmek için motivasyona ihtiyaç duyulduğu anlamına gelir; yani, bir işi yapma isteği ve enerjisi gereklidir. Motivasyon, içsel ve dışsal faktörler olmak üzere iki temel kategoriye ayrılır. İçsel motivasyon, kişinin içinde doğan merak, ilgi, öğrenme arzusu, belirlenen hedefler veya işe olan sevgi gibi içsel unsurlardan kaynaklanır. Dışsal motivasyon ise para, not, övgü, takdir edilme veya korku gibi dış faktörlerden kaynaklanabilir.
Öğrencilere ders motivasyonu kazandırmak önemli bir görevdir. İşte bu konuda yardımcı olabilecek bazı
stratejiler:

• Bağlamın Önemini Vurgulayın: Öğrenme materyalinin gerçek dünyadaki kullanımını gösterin.
  Konuların günlük yaşamda veya gelecekteki kariyerlerinde nasıl kullanılacağını açıklayarak dersleri
  daha anlamlı hale getirin.
• İlgi Alanlarına Göre Ders İçeriğini Kişiselleştirin: İlgi alanlarına ve yeteneklerine göre ders
  materyalini özelleştirin. Örneğin, matematik dersinde müzik, spor vs. ile ilgili problemler
  kullanabilirsiniz.
• Hedef Belirleyin: Belirli ve ölçülebilir hedefler koymalarına yardımcı olun. Bu hedefler, kısa vadeli
  hedeflerden uzun vadeli kariyer hedeflerine kadar değişebilir. Hedeflere ulaşma sürecinde onları
  destekleyin.
• Olumlu Geri Bildirim Verin: Başarılarını takdir edin ve onlara olumlu geri bildirimlerde bulunun.
  Başarılarını kutlamak, özgüvenlerini artırarak motivasyonlarını artırabilir.
• İnteraktif ve Katılımcı Ders Ortamı Oluşturun: Öğrencileri dersin içine dahil etmek için interaktif
  öğrenme teknikleri kullanın. Tartışmalar, grup çalışmaları, oyunlar ve pratik uygulamalar gibi
  etkileşimli aktivitelerle dersleri daha ilgi çekici hale getirin.
• Gerçekçi Olun: Potansiyellerini anlayın ve onlara ulaşılabilir hedefler belirleyin. Hedeflerin gerçekçi
  olduğunu hissetmeleri, motivasyonlarını artırır.
• Bağlantı Kurun ve Empati Gösterin: Kişisel bir bağlantı kurmaya çalışın ve onların duygularını
  anlamaya çalışın. Empatik davranışlar sergilemek, öğrencilerin derslere olan katılımını ve
  motivasyonunu artırabilir.
• Çeşitli Öğrenme Yaklaşımlarını Kullanın: Her öğrencinin farklı öğrenme tarzı vardır. Görsel, işitsel ve
  dokunsal öğrenme gibi çeşitli öğrenme stillerine uygun materyaller sağlayın.
• Öğrenci İlerlemesini İzleyin: İlerlemesini düzenli olarak izleyin ve gerektiğinde destek sağlayın.
  Zorluklarla karşılaştıklarında onlara rehberlik edin ve motivasyonlarını korumalarına yardımcı olun.
• Örnek Olun: Kendiniz öğrenmeye ve gelişmeye açık olduğunuzu gösterin. Sürekli olarak kendilerini
  geliştirmenin ve öğrenmenin önemini vurgulayın.
  Bu stratejileri kullanarak ders motivasyonu kazandırabilir ve onların daha başarılı olmalarını sağlayabilirsiniz.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Çocuğunuza Ders Çalışma Motivasyonu Kazandırmanın İpuçları yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Zorbalık, bir kişi ya da bir grup insanın, diğer bir kişiye karşı kasıtlı olarak istenmeyen davranışlarda
bulunması ve ona zarar vermesidir. Zorbalık genellikle güç dengesizliğine dayanır ve mağduru kontrol etme
veya üzme amacını taşır.
Akran zorbalığı, bir kişinin ya da bir grup insanın, benzer yaş grubundaki başka bir kişiyi kasıtlı olarak,
sistematik ve sürekli olarak rahatsız etmesi veya zarar vermesidir. Akran zorbalığı genellikle okul
ortamlarında, sosyal gruplarda veya çevrimiçi platformlarda ortaya çıkabilir. Bu tür zorbalık fiziksel, sözlü
veya duygusal olabilir.
Zorbalık Türleri:

• Fiziksel Zorbalık: Kişiye yönelik fiziksel saldırı veya zarar verme eylemlerini içerir.
• Sözlü Zorbalık: Sözlü taciz, hakaret, aşağılama veya tehdit içeren davranışları içerir.
• Duygusal veya Psikolojik Zorbalık: Kişinin duygusal veya psikolojik sağlığına zarar verebilecek
  davranışları içerir. Manipülasyon, dışlama, dedikodu gibi örnekleri vardır.
• Sosyal Zorbalık: Kişinin sosyal ilişkilerini etkileyen davranışları içerir. Örneğin, bir kişiyi izole
  etme, arkadaş çevresinden dışlama gibi.
• Çevrimiçi Zorbalık (Cyberbullying): İnternet veya diğer dijital platformlarda yapılan zorbalık
  eylemlerini içerir. Sosyal medyada aşağılama, tehdit etme gibi örnekleri bulunabilir.
  Zorbalığın mağdur üzerinde ciddi etkileri olabilir. Duygusal sorunlar, düşük özsaygı, depresyon, kaygı gibi
  durumlar zorbalığın sonuçları arasında yer alabilir. Bu nedenle zorbalığa maruz kalan kişilere destek ve
  yardım sağlamak önemlidir.
  Akran Zorbalığı ile Başa Çıkma Yöntemleri Nelerdir?
• İlgili Yetişkinlere Haber Verin: Zorbalıkla karşılaşıyorsanız, durumu öğretmenlere, okul
  yönetimine veya ebeveynlere bildirmek önemlidir. Bu yetişkinler, durumu ele almaya yardımcı
  olabilirler.
• Güvenebileceğiniz Bir Yetişkinle Konuşun: Zorbalıkla başa çıkmak zor olabilir, bu yüzden bu
  durumu bir yetişkinle paylaşmak önemlidir. Ebeveyniniz, bir öğretmen veya okul rehberlik
  hizmetleri bu konuda size destek olabilir.
• Duygusal Destek Alın: Zorbalığa uğramak, duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Arkadaşlarınızla veya
  ailenizle açıkça konuşarak duygusal destek almak, başa çıkmanıza yardımcı olabilir.
• Zorbalıkla Başa Çıkma Becerileri Geliştirin: Zorbalığa maruz kaldığınızda, duygusal
  dayanıklılığınızı artırmak ve başa çıkma becerilerinizi geliştirmek önemlidir. Kendinize güveninizi
  artırmak, olumsuz duygusal etkilerle baş etmenize yardımcı olabilir.
• Çevrimiçi Güvenliği Sağlayın: Eğer zorbalık çevrimiçi platformlarda gerçekleşiyorsa, gizliliğinizi
  korumak için güvenlik ayarlarını kontrol edin ve rahatsız edici içerikleri bildirin.
• Okulunuzda veya Toplumunuzda Farkındalık Oluşturun: Zorbalıkla mücadele etmek, sadece
  bireysel düzeyde değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde de önemlidir. Okulunuzda veya
  toplumunuzda farkındalık oluşturmak, bu konuda eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına katılmak,
  zorbalığın önlenmesine yardımcı olabilir.
  Her durum farklıdır ve bu öneriler herkes için geçerli olmayabilir. Ancak, zorbalıkla mücadele etmek için bu
  tür adımları atmak genellikle yardımcı olabilir. Unutmayın ki zorbalık sadece mağdurları değil, aynı
  zamanda tanıkları ve hatta zorbaları da etkiler. Toplum olarak, bu konuda duyarlı olmak ve önleyici tedbirler
  almak önemlidir

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Zorbalık ve Başa Çıkma Yöntemleri yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Uyku, yaşamın her döneminde önemli bir yere sahip olan doğal bir dinlenme biçimidir. Uyku düzeni oluşturmak ruh ve beden sağlığını korur. Yenidoğanın sağlıklı bir yaşam sürmesi için uyku hijyeni oldukça önemlidir.

Uyku eğitimi için belirlenen bir yaş aralığı yoktur. Her bebeğin uykuya geçişi birbirinden farklıdır. Bazı bebekler desteksiz kendiliğinden uykuya dalarken bazı bebekler ise destek arar ve bu geçiş sürecinde zorlanırlar. Bebeğin büyüyüp gelişmesiyle alışkanlıkları daha da hayatının parçası haline gelir, bu nedenle uyku sorunu yaşayan bebekler için erken dönemde çözüm yolları aramakta fayda vardır.

Yaşamın ilk 4 ayında uyku daha düzensizdir. Uyku eğitimini vermeye 4. aydan sonra başlamak daha doğru olacaktır.

Uyku Eğitimi Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Uyku eğitimine karar verilen süreçte bebeğin sağlıklı ve huzurlu olması sürecin kolay geçmesini sağlayacaktır.
• Bebeğin alışkanlıklarından kolay vazgeçemeyeceği göz önünde bulundurulmalıdır. Süreç içerisinde sabırlı olmak önemlidir.
• Eğitim esnasında alışkanlıklarından vazgeçen bebek ağlamak, uyumaya direnmek gibi çeşitli protestolar edebilir, kararlı olmak gerekir. 
• Değişiklikleri bir anda sunmak yerine adım adım değişimlere gitmek daha doğru olacaktır.
• Uyku öncesi ılık bir duş, masaj, küçük egzersizler gibi rutinler oluşturmak güvende hissettirecektir.

Her çocuk farklı bir bireydir. Uzmanlar tarafından sunulan uyku eğitimi tekniklerinin içerisinden bebeğe en uygun görülen yöntemin seçilmesi gerekir.

Unutulmamalıdır ki uyku eğitiminin ilk günleri belki ilk haftaları zorlayıcı geçebilir. Bebeğin yeni düzene alışma sürecinde olabildiğince kararlı ve sakin kalınmalı.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Bebeklerde Güvenli Uyku Eğitimi yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Üstün zeka, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)‘ne göre kişinin zeka bölümünün (IQ) çeşitli ölçeklerle
tespit edilip normların ve kendi yaşıtlarının %98 oranla üstünde bir seviyede olmasıdır. Üstün zeka
bireyin yaşıtlarına oranla zihinsel performansının daha yüksek seviyede olmasıdır. Üstün yetenek
ise bireyin akademik beceri, sanat, müzik gibi alanlarda yüksek performans sergilemesidir. Üstün
zeka/yetenek, yaşa uygun seçilen zeka testleri ile ölçülür.
Üstün Yetenekli Çocukların Gelişimsel Özellikleri:
1-Fiziksel Özellikler: Üstün yetenekli çocukların fiziksel görünüşü zeka skalası ‘normal’ olarak
nitelendirilen bireyler ile benzerdir. Fiziksel olarak ayırt edici bir görünüşleri yoktur.
2-Sosyal ve Duygusal Özellikler: Farkındalığı yüksek, çok boyutlu düşünebilme kabiliyeti olan,
empati yeteneği güçlü, hayal gücü geniş, kurallara uyum sağlayan ve ifade etme becerisi gelişmiş
bireylerdir.
3-Bilişsel Özellikler: Problem çözme becerileri gelişmiş, hızlı öğrenen ve neden-sonuç ilişkisi
kurabilen, meraklı ve araştırmacı bireylerdir.
3 alt başlık halinde incelenen üstün yetenekli çocukların gelişimsel özellikleri her çocukta farklı
şekillerde görülebilir.
Ailelere Öneriler:
•Anlattıklarını dinleyerek ve bunu hissettirerek çocuğunuzun kendini ifade etme becerisinin
daha da gelişmesini destekleyebilirsiniz.
•Merak ettiği durumlar karşısında sorduğu sorulara yanıt vermelisiniz. Eğer sorulara yanıt
bulamıyorsanız kitaplar, ansiklopedi veya internet yardımıyla konuyu beraber araştırabilirsiniz.
•Her alanda mükemmel sonuçlar vermeyeceğinin farkında olmalısınız.
•Fiziksel güç gerektiren aktivitelere de vakit ayırmalısınız.
•Mükemmeliyetçi özellikleri her alanda başarılı olmaları gerektiğini hissettirebilir. Bazı
yeteneklerin emek gösterip zamanla gelişeceğinin bilgisini vermelisiniz.
•Yaşam koşullarına uygun bir çalışma programı planlamak yeteneklerinin ve zekasının doğru
yönetilmesi için faydalı olacaktır.
Üstün Yetenek Tespiti İçin Uygulanan Testler:
WISC-IV: 6 yaş ile 16 yaş 11 ay arası çocuklara uygulanır.
WISC-R: 6 yaş ile 16 yaş arası çocuklara uygulanır.
Standford Binet: 2 yaş ile 85 yaş arası bireylere uygulanır. Önerilen uygulama başlangıç yaşı 3 yaş
6 ay ve sonrasıdır.
CAS: 5 yaş ile 17 yaş arası çocuklara uygulanır.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Üstün Yetenekli Çocuklar yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Doğal afetler, tıpkı “ölüm” kavramı gibi çocuklara yaşlarına ve gelişimsel düzeylerine uygun bir şekilde anlatılmalıdır.
Okul Öncesi Dönem:
Okul öncesi dönemde çocuklar “Neden?” Sorusunu çokça sorarlar. Depremle ilgili sordukları sorulara mümkün olduğunca basit cevaplar vermek önemlidir. Çocuk, deprem sonrası güvende olduğunu bilmek isteyecektir, sorduğu sorulara cevap verirken ona güvende olduğunu hissettirmek gerekir. Detaylı cevaplar korkutucu gelebilir, kaygılanmasına neden olabilir ve güvende olmadığını hissettirebilir.
Çocuk, okul öncesi dönemde daha duygularını ifade ederken ebeveynlerini model alır. Deprem haberlerine, görüntülerine maruz kalan çocuklar ebeveynlerinin verdiği tepkilerle depremi yorumlar ve tepkisini ona göre düzenler. Ebeveynler bu süreçte olabildiğinde tepkilerini kontrol etmeliler.
Bu dönemde çocuklar yaşadıkları durumlara karşı alt ıslatma, tırnak yeme, uyku ve yemek düzeninde bozulma gibi sözel olmayan yollarla farkı tepkiler verebilirler. Bu durumların oluştuğunu gözlemleyen ebeveyn, geçici bir durum olduğunu unutmamalıdır; kaygısını anladığını ve buna yardım ettiğini sözel olmayan yollarla göstermelidir. Her zamankinden daha fazla sevgi ve şefkat gösterme, sarılma, birlikte oyunlar oynama çocuğu güvende hissettirecektir.
Okul Çağı Dönemi:
Okul dönemindeki çocuklar, okul öncesi döneme göre evin dışındaki sosyal hayatın daha da
farkındadır. Bu sebeple olayları anlamlandırmaları ve yorumlamaları daha kolaydır. Olayların
sürekliliğinin kavranması ve ölüm kavramının anlaşılmaya başlanması bu dönemde oluşmaya
başlar. Haberlere çok maruz kalan okul dönemi çocuğu depremin kendi başına da gelebileceğini
düşündüğünde kaygılanabilir ve bu kaygıyı kontrol etmekte zorlanabilir.
Deprem, yaşına uygun bir ifadeyle detaylı coğrafi konulara girmeden anlaılmalıdır. Örneğin, “Üstünde yaşadığımız yer kabuğunun hareket etmesi sonucunda bizler de sallanırız. Buna deprem denir.” şeklinde basit bir dille anlatılmalıdır. Depremle ilgili neden-sonuç ilişkisi kurmakta zorlanacaktır, depremin binalara vereceği olası zararlardan kısaca bahsedilebilir.
“Empati” yeteneğinin oluşmaya başladığı bu dönemde deprem bölgesindeki çocuklardan endişe duyduğunu ifade eden çocuğa yanlarında yetişkinler olduğu ve güvende olduğu bilgisi verilmelidir.
Yetişkinlere her koşulda güvenen çocukların doğal afetler karşısında yetişkinlere güvenleri azalabilmekte; öfke, hayal kırıklığı gibi duygular gösterebilmektedirler. Bu duygularla birlikte ortaya çıkan tepkiler normaldir. Doğal afetlerin oluşumuna kimsenin müdahale edemeyeceği fakat afetlerden etkilenmemek için önlemler alınabileceği anlatılmalıdır. Alınabilecek önlemleri konuşmak, ev içerisinde güvenli alanları tespit etmek ve birlikte deprem çantası oluşturmak güvenli hissettirecektir.
Deprem Sonrası Çocuklara Nasıl Destek Sağlamalıyız?
• Medya (televizyon, sosyal medya) yoluyla görüntülere maruz kalmalarına engel olunmalı.
• Sevgi ve şefkatle yaklaşılmalı.
• Güvende hissetmeleri sağlanmalı.
• Günlük rutinlere devam edilmeli.
• Sevdiği kişiler ve ortamlarda bulunulmalı, yalnız bırakılmamalı.
• Sorduğu sorulara basit cevaplar verilmeli.
• Alt ıslatma, parmak emme, tırnak yeme, öfke, gece korkusu gibi verdiği tepkilere sabırlı olunmalı.
• Duygularıyla baş etmesine yardımcı olunmalı. Oynadığı oyunlara katılıp birlikte vakit geçirilmeli.
• Olumlu davranışları takdir edilmeli.
Ani ve beklenmedik olaylarda çocuklar aşağıdaki stres tepkilerini gösterebilmektedir.
• Aşırı korku ve kaygı hali oluşabilmektedir.
• Çabuk öfkelenme ve huzursuzluk görülebilir.
• Uyku, beslenme ve rutinlerde bozulmalar meydana gelebilir.
• Kendisinin ve yakınlarının güvenliği hakkında endişe duyabilir.
• Ebeveyn/Bakım verenlerinden ayrılmakta güçlük yaşayabilir.
• Dikkat ve odaklanmada zorlanmalar oluşabilir.
Bu ve benzeri tepkiler “anormal” duruma verilen “normal” tepkilerdir. Depremden 1 ay sonra bu tepkilerde azalmalar görülmemişse bir ruh sağlığı uzmanından destek almak faydalı olacaktır.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Depremi Çocuklara Nasıl Anlatmalıyız? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Ödev, çocuğun sorumluluk bilincinin gelişmesi ve okulda öğrendiği bilgilerin pekişmesi için verilir.
Sorumluluk bilinci sağlamak yalnızca ödevlerini yapması ile değil ev içerisindeki veya sosyal
yaşantısındaki yapması gerekenleri de yapıyor olması ile gerçekleşir. Çocuğun yaşına uygun verilen
sorumluluklar özgüven gelişimini destekler. Böylelikle yaşın büyümesiyle artan sorumlulukları
üstlenmek de çocuk tarafından kolaylaştırır.
Ödev yapmak bir sorumluluktur fakat bu sorumluluğa giden yolun da keyif verici olması gerekir.
İlk önce ödev yapma ortamının düzeni gözden geçirilmelidir.
Sağlıklı ödev yapma ortamı nasıl olmalıdır?
• Ödev yapma ortamına çocuk ve ebeveyn birlikte karar vermelidir.
• İmkanlar dahilinde çocuğun kendi çalışma masasında ödev yapması alışkanlık haline
getirilmelidir.
• Ortam olabildiğince görsel ve işitsel uyaranlardan uzak, dikkatini kolay verebileceği,
materyal ihtiyacını karşılayabileceği şekilde dizayn edilmelidir.
Sağlıklı bir ödev ortamı oluşturduktan sonra ise ödev yapma sürecine değinilmelidir.
Ödev yapma süreci nasıl kolaylaşır?
• Çocuk eve geldiğinde dinlenmesine izin verilmelidir. Uzun saatler okulda eğitim gören
çocuk eve geldiğinde bedenen ve zihnen dinlenmek isteyecektir. Geldiği gibi ödeve
oturmaya zorlamak çocukta ödev yapmaya karşı isteksizlik oluşturabilir.
• Belirli bir ödev saati belirlenmelidir. Rutinler oluşturmak ödev yapacağı saati bilmesini ve
sorumluluk bilincinin pekişmesini sağlar.
• Sorumluluklarını içeren bir program hazırlanmalıdır. Hazırlanan program çocuğun yaşına ve
gelişim seviyesine uygun olmalıdır.
• Ödev yapma esnasında kısa molalar verilmelidir. Küçük yaş gruplarında dikkat süresi daha
kısadır. Masa başında uzun süre oturmak zorlayıcı olabilir. Verilen kısa molalar sayesinde
verimli bir ödev yapma ortamı sunulur. Fakat bu molaları tablet, telefon gibi cihazlarla
geçirmek doğru değildir.
• Çocuk ödev yaparken sabırlı olunmalıdır. Bu bilgilerin daha yeni edinildiği unutulmamalı;
çocuğun hatalar yapmasına ve bu vesileyle doğruları öğrenmesine fırsat sunulmalıdır.
Ebeveynler olarak yukarıda bahsedilen sürece uygun hareket ettiğiniz halde çocuğunuz halen daha
ödev yapmamak için direniyorsa ödevlerini yapmayı üstlenmeyin. Okula ödev yapmadan gitmesi
tenefüste yani eğlendiği vakitte ödev yapmasını gerektirir. Sevdiği bir şeyden mahrum kalması evde
ödev yapmaya başlamasını sağlar. Erken yaşta kazanacağı sorumluluk hayatının kalanında alacağı
sorumlulukları üstlenmesini kolaylaştırır. Ödev, çocuğun sorumluluğunda olmalı, ebeveynler bu
sorumluluğu üstlenmemelidir.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Ödev Yapma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Okul olgunluğu çocuğun zihinsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişim olarak yaş grubuna uygun
seviyeye gelmesidir. Yaş grubuna uygun seviyede kast edilen çocuğun akademik ve duygusal
anlamda öğrenmeye karşı hazır bulunuşluğudur.
Akademik anlamda hazır olduğunu anlamak adına gözlemlenmesi gerekenler:
• İnce motor becerileri
• El-göz koordinasyonu
• Yönerge takibi
• Görsel ve işitsel dikkat becerileri
• Sözcük dağarcığı
• Aritmetik hafıza
• Neden-sonuç ilişkisi kurabilme
Duygusal anlamda hazır olduğunu anlamak adına gözlemlenmesi gerekenler:
• Empati kurma becerisi
• Problem çözme becerisi
• Sorumluluk
• Grup çalışmalarına uyum sağlama
• Duyguları ifade etme becerisi
Yaş dönemlerine özgü gelişim basamakları tüm çocuklar için aynı olsa da her çocuğun basamakları
çıkma hızı farklıdır. Bu nedenle okula hazır olma yaşı her çocuk için aynı değildir.
Okul öncesi eğitim sayesinde okula hazırlanma süreci yaş dönemine uygun gelişim hızıyla ilerler.
Okul öncesi eğitimi alan çocuk, okuldaki yapılan çalışmalar ile akademik ve duygusal anlamda
öğrenmeye karşı hazırlanır.
Okul olgunluğu seviyesinin bağlı olduğu özellikler:
• Yaş: Yapılan araştırmalara göre çocukların okuma olgunuluğu kazanabilmesi için yaşamının
ilk 6 yılını doldurması gerekmektedir. Bu verilen yaş çocuktan çocuğa değişmekte olup
gelişim özelliklerine göre bireysel olarak değerlendirilebilir.
• Duygusal gelişim: Duygusal anlamda hazır olduğunu anlamak için gözlemlenmesi gereken
özelliklerin çocukta var olması okula hazır oluşunu destekler.
• Sosyal gelişim: Sosyal ilişki kurabilme ve bu ilişkileri sürdürebilme becerisinin var olması
çocuğun sosyal ortamlarda kabul görmesini, arkadaşlık ilişkilerinin kuvvetlenmesini sağlar.
• Dil gelişimi: Duygusal gelişim ile iç içe olan dil gelişimi çocuğun duygularını anlama ve
ifade edebilme becerisi ile ilişkilidir.
• Bilişsel gelişim: Öğrenme ve öğrenilen bilginin yerinde kullanılması ile sayılar ve harfleri
tanıma, harf-hece birleştirme gibi birçok bilişsel beceri oluşur.
• Okul öncesi eğitim
Not: Gelişim aşamalarında kalıtsal ve çevresel faktörlerden kaynaklı bireysel farklılıklar
bulunmaktadır. Her çocuk kendi gelişim dönemime uygun değerlendirilmelidir

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Okul Olgunluğu yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Okula başlama, çocuğun ailesi ile ilk kez “gerçek” ayrılması durumudur. Okul, çocuk için ev
içerisindeki kurallar harici yeni kuralları tanıdığı, ihtiyaçlarını bazı zamanlarda kendisinin
gidermesi gerektiği, tanımadığı birçok kişinin olduğu yepyeni bir ortamdır. Çocuk, okul ile ilk kez
tanışacak ve yeni bir ortama uyum sağlamaya çalışacaktır. Bu nedenle okul öncesi dönem, çocuk ve
ebeveynler açısından oldukça önemlidir.
Her çocuğun gösterdiği gelişimsel özellikler birbirinden farklıdır. Bu nedenle okula uyum sürecini
etkileyecek birçok faktör vardır. Bu faktörler,
• Yaş
• Mizaç
• Ebeveyn tutumu
• Ebeveyni ile arasındaki bağlanma stili
• Aile içi durumlar
• Sosyal yaşantı
• Geçmiş yaşantı
• Öğretmen
• Okulun fiziki yapısı vs.
Okula uyum sürecinde ebeveynlere birçok görev düşmektedir. Çocuklar gibi aileler de çocuklarıyla
birlikte yeni bir sürece başlayacakları için kaygılanmaktadır. Bu kaygı durumu “normal” seviyede
kalabildiği sürece sağlıklıdır.
Okula Uyum Sürecinde Ebeveynlere Öneriler
• Daha çok olumlu duygularınızı dile getirin.
• Ebeveynler arası konuşmalarınızı baş başa yapmaya özen gösterin.
• Alışma sürecinde çocuğunuzu bireysel değerlendirin.
• Okula düzenli gitmesi konusunda kararlı olun.
• Çocuğunuzun duygularını önemseyin ve onu bu duygularıyla kabul ettiğinizi hissettirin.
• Uyku düzeni oluşturun, düzenli uyku çocuğun gün içerisindeki sürece uyumunu
kolaylaştırır.
• Okul alışverişini birlikte yapın, belirli kurallar çerçevesinde okul için alınacak eşyaları
çocuğunuzun seçmesini sağlayın.
• Okula bırakırken okulda kaç saat kalacağını ve çıkışta kimin alacağını mutlaka çocuğunuza
söyleyin.
• Okul kapısından girerken ayrılmaları kısa tutmaya özen gösterin.
• “Okula alışma” konulu kitaplar okuyabilir veya doğaçlama hikayeler oluşturup çocuğunuza
anlatabilirsiniz.
Son olarak her çocuğun uyum sürecinin kendine özgü olduğunu unutmayın, sabırlı olun. Bahsedilen
öneriler doğrultusunda ilerlemek sürecin rahat geçmesine yardımcı olacaktır.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Okul Uyumu yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.