Hepimiz gibi çocuklar da gün içinde birçok zorlukla karşılaşıyorlar. Biz de anne babalar olarak hemen harika fikirlerimizle onlara yardımcı olmaya çalışıyoruz. Peki bizim fikirlerimiz onlara gerçekten yardımcı oluyor mu dersiniz?
Gelin bu kriz anlarını daha özgüvenli çocuklar yetiştirmek için nasıl fırsata çevirebileceğimize bakalım.
Gerçekten tehlikeli anlar dışında fikirlerimizi ve müdahalemizi kendimize saklarsak, çocuklar problemleriyle başbaşa kalıp “Bu durumda ne yapmalıyım?” sorusunu kendilerine soracaklardır. Biz onların deneyimlerine izin vermeden hazır çözüm önerilerini verdiğimizde belki o an için problem çözülüyor ancak bir sonrakinde tekrar baş etmekte zorlanıyorlar ve destek istiyorlar; çünkü deneyimler ve çözümler satın alınamaz
Günümüzde çocuklarımız üzülmesin, öfkelenmesin derken kendi içlerindeki gücü keşfetmelerini engelliyoruz. Ancak özgüvenli bireyler problem çözme becerisi olan bireylerdir. Çözemese bile, en azından denedim diyebilendir.
Peki ne yapabiliriz?
Yalnızca durumu tanımayabiliriz. Mesela; “Arkadaşlarının senle oynamak istemediğini ve üzüldüğünü görüyorum, bir düşün bakalım bu sorunu nasıl çözebilirsin, nasıl seçeneklerin var?” yardımcı olmak için güzel bir cümle.
Müdahalelerinizi azaltmaya çalışın, hem siz rahatlayacaksınız, hem de çocuğunuzdaki farkı göreceksiniz.

Nefsun Ercan

Psikolog

Özgüvenli Çocuklar yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle sendrom Fransızca’da “syndrome” kelimesinden geliyor. Anlamı ise özel bir bozukluğu belirleyen, tanıyı kolaylaştıran bulgu ve belirtilerin tümüdür. Yani sendrom bir grup belirtilerden oluşan hastalık tablosudur. Bu dönemi “2 yaş sendromu” diye adlandırmak yerine bu dönemden “2 yaş dönemi” olarak bahsetmek daha doğru olur.

Çocukların 18-42 ay arasında kendini tanıma, benlik gelişimi, bağımsızlığın gelişimi ve kendini toplumsal yaşamın içinde var etmeye ilişkin gelişmeler yaşadığı bilimsel bir gerçektir. Bu dönemde çocuklar çevrelerini keşfetmekte çok daha aktif oluyorlar, bu süreçte başarabildikleri ile gurur duyuyorlar ve her şeyi kendileri yapmak istiyorlar.
Çocuğunuzun her şeye “hayır” dediği, önerdiğiniz her şeye muhalif olduğu ve onu bir türlü ikna edemediğiniz zamanlarda “Bu gelişimsel olarak normal bir durum, bu bir dönem ve geçecek.” diyerek kendinizi rahatlatabilirsiniz.

Her çocuk bu tip durumları farklı düzeylerde yaşıyor ve yaşayacak. Ancak bu durumun bir “sendrom” haline gelmemesi için yapabileceğiniz pek çok şey var:

•İyi bir gözlemci olmak ve çocuğu anlamak
•İkna etmek üzere size özgü yöntemler kullanmak; bu kesinlikle onunla pazarlık yapmak anlamına gelmiyor. “Ispanağını yersen oyun oynayabilirsin” demek onu ikna etmekten çok ödüllendirmek olur ki bu da çocuğun gelişimini olumsuz etkiler.
•Kendine ilişkin kararlar vermesine izin vermek
•Sınırları ve özgürlükleri tanımlamak ve bu konuda tutarlı olmak
•Gerektiğinde yardım isteyebileceğini göstermek
Son olarak çocuğunuzda günlük hayatınızı ve ilişkinizi büyük ölçüde olumsuz etkileyen durumlar görüyorsanız ya da bu süreçle başa çıkma konusunda kendinizi iyi hissetmiyorsanız bu konuda bir uzman ile görüşmenizde fayda var.

Nefsun Ercan

Psikolog

2 Yaş Sendromu İnanışı yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocuklarda olumlu bir benlik algısı ve özgüveni geliştirmek için neler yapılabilir?

• Çocuğunuzun kendine ve başkalarına güvenebilmesi için verdiğiniz sözleri yerine getirmeye özen göstermelisiniz.
• Çocuğunuzun yaşına uygun beklentilere sahip olmalısınız.
• Çocuğunuzu sürekli kontrol altında tutmamalı, bazen serbest bırakarak kendi karar vermesine olanak verilmeli ve doğru sınırlar çizilerek kendi kendine başardığı duygusunu yaşatmalısınız.
• Sadece başardıkları için değil, çabası ve gösterdiği küçük gelişmeler için de cesaretlendirmelisiniz.
• Başarısız olduğunda olumsuz eleştirilerden kaçınarak, destekleyici bir yaklaşımda bulunmalısınız.
• Çocuğunuz konuşurken onu sonuna kadar dinlemelisiniz. Bu, anlatma konusundaki isteğini ve kendini ifade etme becerisini arttıracaktır.
• Çocuğun kendi sınırlarını belirlemesine yardımcı olunmalıdır.
• Kendi kararlarını verebilmesi, seçim ve tercihlerini yapabilmesi için uygun ortam yaratmalı, seçimlerinin sonuçlarına katlanması gerektiğini söylemelisiniz.
• Ayrıca alternatifler üzerine düşünmesini sağlamalısınız.
• Spor, sanat, sosyal ve akademik aktiviteler ile başarı alanlarını arttırmalısınız.

Nefsun Ercan

Psikolog

Benlik Algısı ve Özgüven yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Duygu düzenleme, cenin halindeyken parmak emmeyle başlar. Küçük bebeklerde korkunca ağlama, biraz büyüyünce yüzünü kapatma, oyunla kendini oyalama şeklinde devam eder. Dil gelişimi ile beraber farklı bir hal almaya başlar. Artık bakım veren kişiler çocuklara duygusal tepkilerini değiştirmeleri için talimat verebilir ve çözüm önerebilirler. Bunun ötesinde dil, çocuğun kendine talimat verebilmesini sağlar ve çocuklar diğerlerinin duygularını başarılı bir şekilde yönettiklerini gördükçe duygu düzenlemenin mümkün olduğunu öğrenirler.

Çocukların duygularını düzenleyemediği anlar, içinde bulunduğu durumu nasıl çözeceğini bilmediği anlardır. Bunlar bakım verenine verdiği mesajlardır. Bu nedenle öncelikle temel bakım vereninden alacağı şefkat ve sevgiye ihtiyacı vardır.

Peki duygu düzenlemeye nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Fiziksel temasta bulunun, sarılın.
Hafifçe sallayın, mesela bir battaniyeye sarıp hafifçe sallayarak ninni söylemek gibi.
Hafif sakin bir müzik açabilir ya da sizin ses tonunuzdan sakince dinleyebileceği bir ninni veya şarkı söyleyebilirsiniz.
Krem ya da pudra kullanarak(eğer seviyorsa) masaj yapabilirsiniz.
5-4-3-2-1!!
Görebildiği 5 şeyi, duyabildiği 4 şeyi, dokunabildiği 3 şeyi, koklayabildiği 2 şeyi ve tadabildiği 1 şeyi söyleyeceği bir oyun başlatabilirsiniz.
Bir şeyleri sıkmasını önerebilirsiniz. Topları, hamurları sıkmak beyni sakinleştiren duyusal girdilerdendir.
Duygularını ifade etmesine izin verin. Duygularıyla ilgili konuşabilir, oyun oynayabilir, resim çizebilir.
Ağladığı zaman “bunda ağlanacak ne var?” demek yerine çocuğunuza sarılarak “canın acıyor olmalı”, “çok canın yandı, üzgünsün” gibi duygularını ona yansıtarak, onun duygularını ifade etmesini sağlayabilirsiniz.
Fiziksel egzersiz yapmasını sağlayabilirsiniz. Hareket etmek duygularını düzenlemesine yardımcı olacaktır.
Nefesin gücünden yararlanın. Çocuğunuza 1den 10a kadar sayıp derin derin nefes alıp vermesini ve sakinleştiğinde konuşabileceğini hatırlatabilirsiniz.

Nefsun Ercan

Psikolog

Duygu Düzenleme yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Her açıdan bakım verdiğiniz bebeklik döneminden sonra isteklerin karşılanmasına dair dengeyi kurmak ebeveynler için zorlaşabiliyor. Bebeklik döneminde kendi ihtiyaçlarını ebeveynlerin karşılaması gerekirken çocukluk dönemine geçildiğinde bu ihtiyacın azaldığını görmek de bazen zor olabiliyor.

Peki ne yapabilirsiniz?

• Çocuğunuza yavaş yavaş sorumluluk vererek ihtiyaç karşılama durumunu azaltabilirsiniz. Oyuncaklarını toplamak, sofradan tabağını kaldırmak gibi görevler size fikir verebilir.
• İhtiyaç duyduğu için mi yoksa başka bir sebepten mi sizden destek istediğini anlamak çok önemlidir. İhtiyaç duyduğu durumlarda tabii ki de yardımcı olmaya devam etmelisiniz, ancak diğer durumlarda net olmak, sınır koymak ve hayır diyebilmek oldukça önemli.
• En önemli yaklaşımlardan biri de elinizden geldiğince net ve sabırlı olmak. Yeni bir davranışı geliştirmek hem sizi hem de çocuğunuzu zorlayabilir. Çocuğunuzun olumsuz duyguları da yaşamasına izin vermelisiniz. Olumsuz durumların ve duyguların baş etme becerileri geliştirmeleri ve hayata hazırlanmaları için bir basamak olduğunu unutmayın.

Nefsun Ercan

Psikolog

Çocuklara her istediklerinin olmayacağını nasıl anlatabiliriz? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocuğum onun istediği bir şey olmadığında:
– ağlamaya başlıyor
– sürekli bize bağırıyor
– kötü sözler söylüyor
– küsüyor

Peki siz onlara nasıl tepki veriyorsunuz?
Çocuklar dünyanın güvenli bir yer olup olmadığına ebeveynlerin davranışlarına bakarak karar vermeye başlarlar. Ebeveynler sorunlarını öfkelenip bağırarak saldırgan bir şekilde ele alıyorsa çocuğun bunu model alması kaçınılmazdır. Ebeveynlerin öfke kontrolü konusunda doğru model olmaları önemlidir. Tabii ki çocuklar sadece ebeveynlerinden değil, akranlarından ve izlediği videolardan da saldırganlığı görür ve dünyasında büyük yer eder. Bu videolara doğru sınırlar koyulmalı ve bunlar kontrol altına alınmalıdır.

Çocuğa sınır koymak ve bağırmak aynı şeyler değildir. Sınırlar sevgi dolu çizilmelidir. Uyarılar doğru ses tonuyla çocuğunuza sık sık dokunarak güzel bir şekilde yapılmalıdır. Olumlu davranışlarda pozitif geri bildirimler verilmelidir. Sürekli hayır kelimesini duyan çocuk bir süre sonra duymamazlıktan gelecektir.
Öfkeli davranışlar kesinlikle pekiştirilmemelidir. Mesela markette almaması gereken bir şeyi istediğinde sizden olumsuz cevap aldığı için sinirlenip ağlamaya başlarsa kararlı davranmalısınız. Bir kez kararınızdan dönmeniz ve istediğini yapmanız ileride ağlama krizleri olarak ortaya çıkacaktır. Çocuğunuza öfkelenmenin doğal bir duygu olduğunu ve buna hakkı olduğunu söylemelisiniz. Ama bu yüzden konu ile ilgili fikrinizin değişmeyeceğini ve öfkesi sona erdiğinde onun yanında olacağınızı söyleyip kararlı olmaya devam etmelisiniz.
Çocukların kendi duyguları kadar diğerlerinin de duygularını anlaması bir diğer önemli detaydır. Empati yeteneği güçlü olan çocuklar öfkesini yönetmekte zorlanmayacaktır.

Eğer bu konuda desteğe ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız bir uzmana başvurabileceğinizi unutmayın.

Nefsun Ercan

Psikolog

Öfke Üzerine yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

-Çocuğum asla odasında uyumuyor!
-Sesin nereden geldiğini bulamadığında endişeleniyor!
-Evde bile sürekli peşimde!
-Yolda bir köpek görünce ağlamaya başlıyor!

Gelin şöyle bir bakalım çocuklarda yaygın olarak gördüğümüz korkular nelermiş?

• Aileden ayrılmak ve ayrı kalmak
• Diğer çocuklarla ve yetişkinlerle iletişime geçmek
• Fiziksel korkular (yüzmek, bisiklete binmek)
• Çevre ve doğayla ilişkili korkular (hayvanlar, böcekler)
• Medikal süreçle ilişkili korkular (doktor, hemşire, aşı, dişçi)
• Bilinmeyenle ilişkili korkular ( ölüm, karanlık, tanrı, cin)
• Hayali süreçlerle ilişkili korkular (canavarlar, zombiler)

Peki ebeveyn olarak ne yapabilirsiniz?

•Çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun hissettiği korkuya karşı saygı gösterin. Ona bu konu ile bağırmak, onunla alay etmek veya korkusunu yok saymak korkularının uzamasına sebep olacaktır.

•Beraber deneyimleyebileceğiniz korkuları varsa yanında durarak ona destek olun ve bu süreci atlatmasını sağlayın. Mesela, karanlıktan korkuyorsa el ele tutuşup beraber karanlıkta durabilir ve ona bir şey olmadığının garantisini verebilirsiniz.

•Korktuğu şeylerin komik yönlerini bulup onlarla dalga geçmesini sağlayabilirsiniz. Örneğin korktuğu canavarın resmini çizdirip ona bıyık, diş teli, gözlük takarak komik bir hale sokabilirsiniz.

•Çocuklarla yapılabilen gevşeme tekniklerini öğrenip ona uygulatabilir ve yalnızken yapabileceğini söyleyip gerilimini azaltmasını  sağlayabilirsiniz.

•Korkular ile ilgili öyküler içeren kitaplardan yararlanabilirsiniz.

Eğer çocuğunuzun korkularıyla baş etmekte zorluk yaşıyorsanız bir an önce uzmana danışmanızda fayda var.

Nefsun Ercan

Psikolog

Korkular & Çözümler yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Tuvalet eğitimine başlamak için çocuğunuz en az 24 ayını doldurmuş olmalıdır, en ideal süre 30 aylık olduğu dönemdir fakat bu çocuğa ve hazır oluşuna göre değişkenlik gösterebilir.

Çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olduğunu gösteren bazı noktalara bir göz atalım:
-Tuvaleti geldiğinde farkına varabiliyor ve bunu konuşmasa bile işaretle anlatabiliyor olması
-Basit isteklerinizi yerine getirebiliyor olması
-Kısa bir uykudan sonra bezi kuru kalkabiliyor olması
-Bağırsak faaliyetleri düzenli ve daha önceden tahmin edilebiliyor olması ( Bazı çocuklar günde 2-3 kez, bazıları ise 2-3 günde bir kez kaka yaparlar. Burada önemli olan bu aralıkların düzenli olarak tekrarlanması ve daha önceden tahmin edilebilir düzeye gelmesidir)
-Bezi ıslandığında rahatsız oluyor olması
-Lazımlığına ilgi gösteriyor olması

Tuvalet eğitimine başlarken bazı öneriler:
A. Çocuğunuzun boyuna uygun lazımlık alın ve lazımlığı kendisinin seçmesini sağlayın. En önemli özellik, çocuğun otururken ayaklarının yere değmesidir. Bu durumda bağırsak hareketleri başlayınca, yerden destek alabilecektir ve olası korkularına karşı güven duygusu gelişecektir. Bu konuda tuvalet eğitimi ile ilgili resimli bir kitap işinize yarayabilir.

B. Eğitime başlama aşamasında öncelikle ona, sıkıştığı zaman lazımlığı kullanması konusunda cesaret verin. Ne zaman isterse sizden yardım göreceği konusunda da emin olmasını sağlayın. Ara ara bezini çıkararak iç çamaşırıyla dolaşmasına izin verin. Bu sırada lazımlık banyo içinde olsun, ona ne zaman isterse oturabileceğini söyleyin ve bunu sık sık hatırlatın.

C. Tuvalet eğitimi süresince belirli bir rutin oluşturun. Bu, kahvaltıdan ve akşam yemeğinden sonra, banyodan önce ya da bağırsak hareketlerinin başladığı herhangi bir zaman olabilir. Buradaki amaç, çocuğun lazımlığa alışması, onu günlük rutinin bir parçası olarak görmeye başlamasıdır.

D. Çocuğa bağırsak hareketlerinin nereye gideceğini anlatın. Bezine ya da iç çamaşırına kaka yaptığı zaman, onu lazımlığa oturtun, bezi onun gözü önünde lazımlık içine boşaltın. Bu durum, onun oturma ve kaka üretme arasındaki ilişkiyi anlamasına yardım edecektir. Lazımlığı tuvalete döktükten sonra sifonu ona çektirin (korkuyorsa yapmayın) kakanın nereye gittiğini görsün. Kakadan sonra giyinmeyi ve ellerini yıkamayı öğretin.

E. Gündüzleri tuvalet eğitimine başladığınızda geceleri alt bezine devam edin. Öncelikli amaç gündüz tuvalet kontrolünü sağlamaktır, sonraki aşamada ise gece eğitimine başlanacaktır.

F. Her çocuk tuvalet eğitimi sürecinde ara ara altına kaçıracaktır. Ona kızmayın, cezalandırmayın. Kaslarını kullanmayı öğrenirken bu durum olağandır ve biraz zaman alabilir. Bir kaza durumunda altını temizlerken, bir dahaki sefere lazımlığı ya da tuvaleti kullanmasını ona hatırlatın.

G. Tuvalet uygun şekilde kullanıldığında çocuğunuzu tebrik edin ve gülümseyin.

H. Gündüz sorunu tamamen çözülse bile, gece kontrolü haftalar, bazen aylar sonraya kalabilir. Bu yaşta vücudu tuvalete gitmek, uyanmak için gereken olgunluğa henüz ulaşmamıştır. Bu nedenle sizin desteğinize ihtiyacı olacaktır. Gece çişi gelir ve uyanırsa, size seslenebileceğini ona hatırlatın.

Nefsun Ercan

Psikolog

Tuvalet Eğitimi yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.