Havalar ısındığında çocukları evlerde tutmak neredeyse imkansızdır. Çocuklar doğa ile iç içe, toprak ile oynayıp çimlerde yalınayak gezerek enerjilerini atarken duygu regülasyonu da sağlarlar. Bahar aylarında çocuklarla yapılabilecek birbirinden eğlenceli aktiviteler bulunmaktadır. Bu aktiviteleri eğitsel şekle dönüştürmek de hem bedensel hem de bilişsel gelişme katkı sağlar. Bu aktivitelere örnekler,

• Piknik yapmak
• Doğa yürüyüşleri yaparak çocuklarınıza doğayı keşfetme ve yeni şeyler öğrenme fırsatı sunabilirsiniz. Bitki ve hayvan türlerini tanımak için güzel bir zaman olabilir.
• Bahar ayları bahçe işleri için harika bir zamandır. Çocuklarınızla birlikte bahçede toprakla oynayabilir, sebzeleri ekebilir veya çiçekleri sulayabilirsiniz.
• Güvenli alanlarda bisiklet sürmek veya paten kaymak çocuklar için eğlenceli ve fiziksel aktivite dolu bir seçenektir.
  • Futbol, basketbol, voleybol gibi sporları ailece yaparak hem eğlenebilir hem de sağlıklı bir şekilde aktivite yapmış olursunuz.
• Açık hava resimleri çekmek veya doğadaki güzellikleri resmetmek çocukların yaratıcılığını geliştirebilir.
• Deniz veya göl kenarına giderek çocuklarınızla kumda oynayabilir, suyla vakit geçirebilir ve güneşin tadını çıkarabilirsiniz. Her zaman bu aktiviteler için fırsat olamayabilir. Açık hava aktivitelerine eşlik edecek oyuncaklar çocuğun zamanı daha eğlenceli ve aktif kullanmasına yardımcı olacaktır. Bu oyuncaklara örnekler,
  Toplar: Futbol topu, basketbol topu, voleybol topu gibi spor topları çocukların fiziksel aktivite yaparken eğlenmelerini sağlar.
  Uçurtma: Rüzgarlı havalarda uçurulabilen renkli ve çeşitli şekillerdeki uçurtmalar çocukların keyifli vakit geçirmesini sağlar.
  Bisiklet veya paten: Bisiklet sürmek veya paten kaymak çocukların dengelerini geliştirirken eğlenmelerini sağlar.
  Kum ve su oyuncakları: Kum havuzları, kova ve kürek setleri, su tabancaları gibi oyuncaklar yaz aylarında çocukların suyun ve kumun keyfini çıkarmasını sağlar.
  Açık hava oyunları: Frizbi, disk golf, badminton gibi açık hava oyunları çocukların hareket etmelerini ve rekabet etmelerini sağlar.
  Bahçe oyunları: Salıncak, kaydırak, tırmanma setleri gibi bahçe oyuncakları çocukların fiziksel aktivite yaparken eğlenmelerini sağlar.
  Yapboz ve bulmacalar: Açık hava pikniklerinde veya doğa yürüyüşlerinde taşınabilir yapboz ve bulmacalar çocukların zihinsel becerilerini geliştirmelerini sağlar.
  Doğa keşif setleri: Büyüteç, pusula, defter ve kalemlerden oluşan doğa keşif setleri çocukların doğayı keşfetmelerini ve öğrenmelerini sağlar.

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Baharda Dışarıda Oynanabilecek Oyun ve Oyuncak Önerileri yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Bebeklerin karın üstü egzersizleri “Tummy Time” olarak adlandırılır. Bu egzersizde bebekler uyanık
oldukları süreçte karınlarının üstüne yatırılır ve böylece sürünerek hareket etmeye çalışırken kas
grupları çalışmış olur.
Uygulanabilecek pozisyonlar:
Destekli Pozisyon: Bebek yüzüstü yatarken havlu rulo haline getirilip kollarının altına konur.
Göz Hizası Pozisyonu: Bebekle birlikte bakım verenin aynı pozisyonda durarak göz göze
gelmesidir.
Karın Karına Pozisyonu: Bebeğin bakım verenin karnına yatırılarak yanlardan desteklenmesidir.
Kucak Pozisyonu: Bebeğin bakım verenin dizlerinde ‘gaz çıkartma’ pozisyonu gibi yatırılmasıdır.
Karın Üstü Taşıma Pozisyonu: Bakım verenin bir kolunun bebeğin bacağından geçirilerek diğer
koluyla bebeği omuz ve başından desteklemesidir.
Tummy Time Kaç Aylıkken Uygulanmalı?
Bebek hastaneden eve geldiği zamandan itibaren uyanık olduğu süreçlerde uygulanabilir.
Tummy Time Uygulama Süresi Nasıl Olmalı?

• İlk 2 hafta 30 saniye-1 dakika arası kısa uygulamalar yapılmalı.
• 2.aydan sonra 3’er kere 5 dakikalık uygulamalar yapılabilir.
• 4.aydan sonra süre 15 dakikaya uzatılabilir.
• 5-6 ayda artık bebek hareketlerinde daha kontrollü olacağı için süre kararı ona bırakılmalı.
  Tummy Time Faydaları Nelerdir?
• Erken dönem motor aktivite gecikmelerini ve buna bağlı gelişen sorunları önler.
• Bebeğin merkez kasları olan omuz, karın, sırt ve boyun kaslarını güçlendirir.
• Baş kontrolünü ve gövde sağlamlığı destekler.
• Emekleme ve yürüme sürecini hızlandırır.
• Motor becerilerini geliştirir.
  Tummy Time Uygularken Nelere Dikkat Edilmeli?
• Bebeğin karın bölgesi soğuk almaması açısından sıcak bir zeminde olmalı.
• Yemek yedikten sonra biraz zaman geçmeli. Yemekten hemen sonra uygulanırsa mide bulantısı
  veya yediklerini tükürme ihtiyacı doğabilir.
• Bebek yenidoğan döneminde egzersiz esnasında sıkılıp ağlayabilir. Egzersiz için zorlanmamalı.
• Egzersiz esnasında uykuya dalan bebek mutlaka sırt üstü çevrilmeli ve sırt üstü pozisyonda
  uykusuna devam ettirilmeli.
  Tummy Time Kaç Aya Kadar Uygulanmalı?
  Bebek emeklemeye başlayana kadar Tummy Time egzersizleri uygulanabilir.
  -Yenidoğan döneminde günün önemli ölçüdeki vaktini uyuyarak geçiren bebeğinize uyanık olduğu
  zamanlarda bu egzersizleri yaptırarak gelişimine katkı sağlayabilirsiniz!

Sude Zeynep Kocaer

Psikolog

Tummy Time “Karın Üstü Egzersiz Zamanı” yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Duygu düzenleme, cenin halindeyken parmak emmeyle başlar. Küçük bebeklerde korkunca ağlama, biraz büyüyünce yüzünü kapatma, oyunla kendini oyalama şeklinde devam eder. Dil gelişimi ile beraber farklı bir hal almaya başlar. Artık bakım veren kişiler çocuklara duygusal tepkilerini değiştirmeleri için talimat verebilir ve çözüm önerebilirler. Bunun ötesinde dil, çocuğun kendine talimat verebilmesini sağlar ve çocuklar diğerlerinin duygularını başarılı bir şekilde yönettiklerini gördükçe duygu düzenlemenin mümkün olduğunu öğrenirler.

Çocukların duygularını düzenleyemediği anlar, içinde bulunduğu durumu nasıl çözeceğini bilmediği anlardır. Bunlar bakım verenine verdiği mesajlardır. Bu nedenle öncelikle temel bakım vereninden alacağı şefkat ve sevgiye ihtiyacı vardır.

Peki duygu düzenlemeye nasıl yardımcı olabilirsiniz?
Fiziksel temasta bulunun, sarılın.
Hafifçe sallayın, mesela bir battaniyeye sarıp hafifçe sallayarak ninni söylemek gibi.
Hafif sakin bir müzik açabilir ya da sizin ses tonunuzdan sakince dinleyebileceği bir ninni veya şarkı söyleyebilirsiniz.
Krem ya da pudra kullanarak(eğer seviyorsa) masaj yapabilirsiniz.
5-4-3-2-1!!
Görebildiği 5 şeyi, duyabildiği 4 şeyi, dokunabildiği 3 şeyi, koklayabildiği 2 şeyi ve tadabildiği 1 şeyi söyleyeceği bir oyun başlatabilirsiniz.
Bir şeyleri sıkmasını önerebilirsiniz. Topları, hamurları sıkmak beyni sakinleştiren duyusal girdilerdendir.
Duygularını ifade etmesine izin verin. Duygularıyla ilgili konuşabilir, oyun oynayabilir, resim çizebilir.
Ağladığı zaman “bunda ağlanacak ne var?” demek yerine çocuğunuza sarılarak “canın acıyor olmalı”, “çok canın yandı, üzgünsün” gibi duygularını ona yansıtarak, onun duygularını ifade etmesini sağlayabilirsiniz.
Fiziksel egzersiz yapmasını sağlayabilirsiniz. Hareket etmek duygularını düzenlemesine yardımcı olacaktır.
Nefesin gücünden yararlanın. Çocuğunuza 1den 10a kadar sayıp derin derin nefes alıp vermesini ve sakinleştiğinde konuşabileceğini hatırlatabilirsiniz.

Nefsun Ercan

Psikolog

Duygu Düzenleme yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocukların gün içinde ne kadar tv, bilgisayar gibi uyaranlara maruz kaldığı, karşılıklı olarak ne kadar konuşulduğu, konuşmasını hızlandıracak oyuncak, kitap gibi materyallerin olup olmadığı, çocukla ilgilenen yetişkin sayısı gibi faktörler çocuğun dil gelişimini etkiler. Kendisi ile az konuşulan anne baba dışında fazla insan görmeyen, tv karşısında büyüyen, sosyal ortamları görmeyen çocuklarda dil gelişimi gecikir. Özellikle ilk 3 aştan önce çocuğun tv, bilgisayar, , telefonla zaman geçirmesi dil gelişimini geciktirir. Piyasada bebekler için hazırlanmış pek çok tv yayını, youtube yayını bulunmaktadır. Her ne kadar bebeklere yönelik hazırlandığı söylense de dil gelişimini ve iletişimi olumsuz etkilediği dikkat süresini odaklanmayı olumsuz etkilediği saptanmıştır.

Çocuğunuz duyduğunu tekrarlamasa bile farklı sözcükleri duydukça zihnine kaydedecektir, bu nedenle bebeğinizle konuşmanız onun çıkardığı seslere tepki vermeniz onunla oynamanız gelişimi için çok önemlidir. Çocuklarıyla sık oyun oynayan ve oynarken onlarla konuşan, çocuklarına kitap okuyan, çevrelerinde ilgilendikleri, işaretle gösterdikleri şeyler hakkında çocuklarıyla konuşan ve çocuklarıyla sade bir dil kullanmayı tercih eden ebeveynlerin çocuklarının dil gelişimleri daha iyi durumda olacaktır.

Dil gelişiminde gecikme; işitme engeli, otizm, gelişim-zeka geriliği, otizm-yaygın gelişimsel bozukluk gibi nedenlere de bağlı da olabilir. Bu yüzden dil gelişiminde erken müdahale çok önemlidir.

Dil Gelişimi İçin Aileler Neler Yapabilir?

Her yaptığınız olay ile ilgili konuşun. ‘‘buse oyun oynuyor ’’
Geçmiş veya gelecekle ilgili konuşun. ’’buse bugün dışarı çıktı’’
Konuşurken yüzünüze ve ağzınıza baktığından emin olun. Özellikle yeni sözcük söylerken sizi izlemesini sağlayın.
Konuşması için fırsat yaratın.
Taklit becerilerini geliştirin. ’hadi benim gibi yap diyerek taklit etmesini isteyin. Ses taklitleri (möö-havhav-düüt-düt) yaptırın. (Ses Taklit Kartlarını Buradan İnceleyebilirsiniz)
Bol bol hikayeler anlatın.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Çocukların Konuşma Geriliğinin Sebepleri Nelerdir? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çalışma Belleği Nedir?

       Çalışma belleği, beyne gelen bilgileri kodlayan, kodladıklarını kısa bir süre için saklayan, gerekli olanları süzgeçten geçiren, gerekli olamayanları eleyen ve uzun süreli belleğe aktaran bilişsel sistemdir.

Çalıma Belleğinin Görevleri Nelerdir?
             Çalışma belleği, düşüncenin ya da dikkatin yönlendirilmesini, problem çözme ve planlama yapabilmeyi, bir durumu organize etmeyi sağlar. Uygun olmayan bir düşüncenin ya da davranışın ketlenmesini sağlar. Uygun davranışların etkin bir biçimde sıralanıp sürdürülebilmesini sağlar.

Çalışma Belleğinin Öğrenmedeki Rolü Nedir?

     Çalışma belleği, öğrenme üzerinde oldukça etkisi olan bir beceridir. Çalışma belleği ile dil gelişimi, okuma, okuduğunu anlama, yazma ve matematik başarısı arasında güçlü ilişkiler olduğu araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur.

     Çalışma belleği güçlü olanlar derste not alırken eksiksiz alırlar, öğretmeni takip edebilirler, cümlenin başıyla sonunu kaçırmazlar. Arka arkaya verilen yönergeleri dinleyip eksiksiz yapabilirler. Okuma sırasında da çalışma belleği aktiftir. İlk okuduklarıyla son okudukları arasında bağlantı kurabilirler. Yazmada da aynı şekilde ilk duydukları cümleyi yazarken, son duydukları cümleleri akılda kolaylıkla tutabilirler.

      Matematikte problem çözerken de çalışma belleği aktif olarak kullanılır. Çalışma belleği güçlü olanlar okudukları problemdeki sayıları akılda tutabilirler. Yapılacak işlemleri kolaylıkla zihinde sıralayabilirler.

      Çalışma belleği güçlü olanların işitsel dikkatleri de güçlüdür. Duyduklarını kolaylıkla zihinde tutabilirler ve sıralayabilirler. Çalışma belleği sayesinde zihin, gerekli olan bilgiyi bir süzgeçmiş gibi eleyerek alır, gerekli olmayan bilgiyi görmezden gelebilir. Böylelikle bir çok uyaran arasında dikkat dağılmamış olur.

       Kısacası çalıma belleği güçlü olan çocuklar derslerinde de başarılıdır.

Çalışma Belleğini Nasıl Güçlendirebiliriz?

     Bilgiyi öğrenirken kodlama tekniği kullanılabilir. İşitsel yönergeler verilip tekrarlatılabilir. Kitap okumaları yapılabilir. Sözcükler listelenip kaçını hatırladığı sorula bilinir. Olay sıralama çalışmaları yapıla bilinir. Bir olay örgüsü içerisinde yer zaman durum kişi sayı gibi ögelerin bulunduğu parçalar okunup parçayla ilgili sorular sorulabilir, iki ve üç işlemli problemler okunup bunları zihinden çözdürtülebilir. Zeka oyunlarıyla çalışma belleğinin gelişimi desteklenebilir.

Sena Doğu

Uzman Psikolog

Çalışma Belleğinin Dikkat ve Öğrenmedeki Rolü yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocuklar; besleme ve uykuya ihtiyaç duydukları kadar oyuna da ihtiyaç duyarlar. Sokak ve bahçeye çıkma şansı giderek azalan, teknolojik uyaranların yaşamlarındaki yerinin arttığı günümüz çocuklarının gelişiminde kutu oyunlarının rolü de giderek artmaktadır. Kutu oyunlarının çocukların fiziksel, bilişsel, sosyal ve duygusal açılardan gelişmesine katkı sağladığı bilinmektedir. Kutu oyunun özelliğine göre çocukların görsel, işitsel, sözel, sayısal zihinsel, sosyal, duygusal ve motor-koordinasyon becerileri gelişir, zaman yönetimini, organizasyon becerilerini kazanmalarına yardımcı olur. Bu sayede çocuklar duygu ve düşüncelerini ifade edebilme, sayıları, geometrik şekilleri, renkleri vb. öğrenme, sebep-sonuç ilişkisi kurma, analitik düşünme, strateji geliştirebilme, dikkat, hafıza, aritmetik, genel kültür, sosyal beceriler, duyguları anlama gibi pek çok  alanda eğlenerek öğrenmiş olurlar. Örneğin; çocuklar oyun kurallarına uymayı ve ancak sırası geldiğinde oynayabileceklerini kutu oyunları ile öğrenebilir, sabretme becerileri gelişebilir. Kazanma ve kaybetme duygusunu tadabilir. Oyun takibi ve sıra takibini yaparak dikkat becerisini geliştirir. Boş zamanlarını verimli değerlendirir. İletişim becerilerini geliştirir. Çocukların bireysel oynayabilecekleri gibi aile ya da arkadaşlarıyla birlikte oynayabilecekleri kutu oyunları da vardır. Toplu oynanan oyunlar sosyalleşmeye ve fiziksel becerilerin gelişimine katkı sağlar. Çocuklar, ailece oynanan oyunlar aracılığıyla, aile bireyleriyle keyifli ve kaliteli zaman geçirmiş olurlar.

Kutu oyunlarının seçiminde kutu üzerinde bulunan hangi yaşa uygun olduğu ve hangi alanlarda gelişim sağlandığı hakkındaki bilgiler incelenebilir. Ayrıca oyunla ilgili diğer kişilerin geri bildirimlerinden ve tecrübelerinden yararlanılabilir.

ÇOCUKLAR İÇİN EN POPÜLER EĞİTİCİ KUTU OYUNLARI:

Eğlenerek öğrenmeye yardımcı en popüler kutu oyunları ve destekledikleri gelişim alanları;

Harf-Hece-Kelime Tombalası: 1. sınıf öğrencileri için uygundur. Harfleri pekiştirme, heceleme ve okumayı öğrenmede yardımcıdır.

Dikkatli Diz-Görsel Dikkat ve Sıralama Oyunu: 3-6 yaş okul öncesi çocuklar için uygundur. El-göz koordinasyonu, ince motor beceriler, örüntü oluşturma, görsel dikkat becerilerini destekler.

 Hadi Anlat Bakalım: 4 yaş-12 yaş arası oyuncular için uygundur. Akıl yürütme, strateji geliştirme, uzun ve kısa süreli bellek, çalışma belleği, sözcük dağarcığı ve ifade yeteneğinin gelişimini destekler.

Çalışma Belleği-Balıklar Oyunu: 4 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Öğrenme hızını artırır, hafıza ve dikkati sürdürme becerisini destekler.

Tik Tak Bom: 5 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Sözel becerileri, kelime dağarcığını artışını destekler, kaygıyla baş etmeyi geliştirir. Dikkati sürdürme becerisini destekler.

Dedektif: 4 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Görsel dikkat, reflex, hızlı düşünme ve karar verme becerilerini destekler.

Look Look: 6 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Görsel dikkat, reflex ve hızlı düşünme, karar verme becerilerini destekler.

Empati:  8 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Bir olay sırasında çocuğun duyguların anlamlandırma ve davranışlarını yönlendirme becerilerini destekler.

Koridor: 4 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Analitik düşünme, problem çözme becerisi, dikkat, görsel algı, mantık/akıl yürütme becerisi, strateji geliştirme becerilerini destekler.

 Make’n Break: 8 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Zamana karşı yarış, el becerisi ve görsel dikkati destekler.

Az Lakırtı Bol İletişim Serisi: (Duygusal gelişim, sözel ifade becerilerinde  gelişimi, aile içi iletişim ve yakınlık, özgüven gelişimine yardımcı olur.)

Magnet Oyunları Serisi: 3-6 yaş oyuncular için uygundur. Görsel dikkat, hayal gücü ve planlama becerilerinin gelişimine katkı sağlar.

Kodlama Oyunları: 3 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Kodlama, görsel algı, planlama becerisi, el-göz koordinasyonu  becerilerini destekler.

Mathblocks-Matematik 4 işlem Blokları: 5 yaş ve üzeri oyuncular için uygundur. Aritmetik beceriler, sayı bilgisi ve dört işlem becerisinin gelişimini destekler.

Kelime Bulma Oyunu: 6 yaş üzeri, okuma-yazma bilen oyuncular için uygundur. Analitik düşünme, dikkat, sözcük dağarcığının gelişimine katkı sağlar)

Figen Şen Kösem

Çocuk & Ergen Psikiyatristi

figensenkosem.com

Akıl Oyunu, Zeka oyunu ve Kutu Oyunlarının Çocukların Gelişimindeki Rolü Nedir? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Ev, balkon ve bahçelerde kolay kurulum ile yaratılabilen fiziksel aktivite ortamları çocukların gelişimlerini desteklemek için yararlı seçeneklerdir. Aşağıda en temel fiziksel aktivite oyuncakları sıralanmıştır:

İndoor Salıncaklar ( Cuddle Swing, Kanguru Salıncak, Ufo Salıncak)

İndoor Trambolinler,

Duyu Topları,

Denge Çanakları,

Denge Tahtaları,

Sensory-Motor Aktivite Setleri,

Oyun Tünelleri,

Tırmanma Duvarları,

Taktil-Dokunsal Ürünler,

Top Havuzları,

Kaydıraklar,

Tahteravalliler,

Kaykay ve Patenler…

Figen Şen Kösem

Çocuk & Ergen Psikiyatristi

figensenkosem.com

Sokak ve bahçe oyunlarının yerini tutan oyuncaklar yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.