Aile; çocuğun gelişimini, toplumsal uyumunu ve başarısını etkileyen en önemli etkenlerden biridir.

Anne-babalar çocuklarını yetiştirmek için ciddi zaman, emek ve enerji harcarlar. Özellikle ömrünün ilk yıllarında çocuğun yaşamasında ve gelişmesinde anne-baba kadar önemli olan başka bir etken söz konusu değildir.
Çocuk onu önemseyen, gereksinimlerine duyarlı davranan, onu ihmalden ve cezalandırıcı yaklaşımdan koruyan bir ortamda büyürse kendi potansiyelini gerçekleştirebilir.

Duyarlı ve ilgili bir ailede, çocuğun duygusal işaretleri doğru bir şekilde alınır; çocuğun istekleri ve bakış açısı önemsenir; çocuğun gereksinimleri uygun bir biçimde zamanında karşılanır.
Olumlu aile ilişkileri çocuğun olumlu toplumsal beklentiler geliştirmesini sağlar. Böylece çocuk, diğer çocuklarla etkileşime daha rahat bir şekilde girer ve başka insanlarla girdiği etkileşimlerin olumlu ve ödüllendirici olması beklentisini taşır.

Ailede şiddet, çatışma, geçimsizlik gibi kronik problemlerin yaşanması veya süreğen hastalıklar olması ise çocuk üzerinde yıkıcı etkiler yapar. Çocukları ile kurdukları ilişkide duyarlı davranmayan, çocuklarının gereksinimleri konusunda yeterince duyarlı davranmayan, çocuklarının gereksinimleri konusunda yeterince hassas olmayan, tutarlı bir şekilde çocukları ile ilgilenmeyen, çocuklarına aşırı müdahalede bulunan ve reddedici bir tavır takınan ebeveynlerin çocukları genellikle güvensiz ilişki geliştirirler.

Anne babaları ile güvensiz, kaygı ve korkuya dayalı ilişki geliştiren çocuk, diğer toplumsal ilişkilerin de dışlayıcı ve incitici olduğuna dair içsel kanılar geliştirir. Bu da çocuğun gelişimini, toplumsal uyumunu ve başarısını olumsuz yönde etkiler.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Okul Öncesi Dönemde Ailenin Önemi yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocuklar, yaşadıkları ortamın kurallarını anlamak isterler. Kendilerinden ne beklendiğini, kontrolün kimde olduğunu, ne kadar ileri gidebileceklerini ve fazla ileri gittiklerinde neler olacağını bilmek isterler. Kuralları, ne yapıp yapamayacağını bilen çocuk sınırları zorlamaya gerek duymaz ve kaygı düzeyi azalır. Pozitif disiplin anlayışıyla, çocuğun ihtiyaçlarına uygun koyulan kurallar, aslında çocuğun hayatını kolaylaştırır. Ancak çoğumuz için “disiplin” kavramı birçok olumsuzlukla bağdaştırılmıştır. Disiplini itaat, emir vermek, ceza, dayak, sertlik, kontrol gibi kavramlarla eşdeğer görürüz. Çocuklarımıza pozitif disiplin anlayışıyla sınır koymak için, ilk olarak zihnimizdeki disiplin algısını değiştirmemiz gerekir.

Disiplin aslında öğrenmek anlamına gelir. Ancak birçoğumuz geleneksel/otoriter tutumlarla büyüdüğümüzden, disiplin algımız genellikle olumsuzdur. Çocuklara karşı demokratik bir tutum sergilememiz gerekir.
Bu tutumda,

• Hem özgürlük hem düzen,
• Sınırlı seçim hakkı,
• Çocuğa ve diğer bireylere saygı gösteren sınırlar içinde seçim yapma,
• Sorunların çözümüne çocuğu da dahil etme,
• Yanlışlar karşısında tatlı sert bir tutum hakimdir Pozitif disiplin,
• Ceza içermeyen,
• Beyin gelişimini destekleyen,
• Ebeveyn-çocuk ilişkisine odaklanan,
• Saygıyı koruduğumuz,
• Koşulsuz sevginin ön planda olduğu,
• Çocuğun özsaygısını zedelemeyen,
• Özgüvene katkı sağlayan,
• Problem çözme becerilerini geliştiren kalıcı bir öğretim şeklidir.
  Bu sayede çocuklarda uzun vadede olumlu dönüt alınabilir.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Pozitif Disiplin yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocukların gün içinde ne kadar tv, bilgisayar gibi uyaranlara maruz kaldığı, karşılıklı olarak ne kadar konuşulduğu, konuşmasını hızlandıracak oyuncak, kitap gibi materyallerin olup olmadığı, çocukla ilgilenen yetişkin sayısı gibi faktörler çocuğun dil gelişimini etkiler. Kendisi ile az konuşulan anne baba dışında fazla insan görmeyen, tv karşısında büyüyen, sosyal ortamları görmeyen çocuklarda dil gelişimi gecikir. Özellikle ilk 3 aştan önce çocuğun tv, bilgisayar, , telefonla zaman geçirmesi dil gelişimini geciktirir. Piyasada bebekler için hazırlanmış pek çok tv yayını, youtube yayını bulunmaktadır. Her ne kadar bebeklere yönelik hazırlandığı söylense de dil gelişimini ve iletişimi olumsuz etkilediği dikkat süresini odaklanmayı olumsuz etkilediği saptanmıştır.

Çocuğunuz duyduğunu tekrarlamasa bile farklı sözcükleri duydukça zihnine kaydedecektir, bu nedenle bebeğinizle konuşmanız onun çıkardığı seslere tepki vermeniz onunla oynamanız gelişimi için çok önemlidir. Çocuklarıyla sık oyun oynayan ve oynarken onlarla konuşan, çocuklarına kitap okuyan, çevrelerinde ilgilendikleri, işaretle gösterdikleri şeyler hakkında çocuklarıyla konuşan ve çocuklarıyla sade bir dil kullanmayı tercih eden ebeveynlerin çocuklarının dil gelişimleri daha iyi durumda olacaktır.

Dil gelişiminde gecikme; işitme engeli, otizm, gelişim-zeka geriliği, otizm-yaygın gelişimsel bozukluk gibi nedenlere de bağlı da olabilir. Bu yüzden dil gelişiminde erken müdahale çok önemlidir.

Dil Gelişimi İçin Aileler Neler Yapabilir?

Her yaptığınız olay ile ilgili konuşun. ‘‘buse oyun oynuyor ’’
Geçmiş veya gelecekle ilgili konuşun. ’’buse bugün dışarı çıktı’’
Konuşurken yüzünüze ve ağzınıza baktığından emin olun. Özellikle yeni sözcük söylerken sizi izlemesini sağlayın.
Konuşması için fırsat yaratın.
Taklit becerilerini geliştirin. ’hadi benim gibi yap diyerek taklit etmesini isteyin. Ses taklitleri (möö-havhav-düüt-düt) yaptırın. (Ses Taklit Kartlarını Buradan İnceleyebilirsiniz)
Bol bol hikayeler anlatın.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Çocukların Konuşma Geriliğinin Sebepleri Nelerdir? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Benmerkezcilik; her şeyi kendine dayandırmak, her şeyde kendi fikrini, mantığını ve duygusunu merkeze almak olarak tanımlanır. Benmerkezci konuşma okulöncesi dönemde çocukta karşılaşılabilecek gelişimsel özelliklerden biridir.

Okul öncesi çocuklar olayları bir başkasının açısından göremez, farklı bakış açılarını düşünemez. Olaylara çok boyutlu bakamaz. Çocuk, karşısındaki bir kişinin bir nesneye, bir olaya kendi bulunduğu konumdan farklı bir noktadan bakabileceğini, farklı sonuçları olabileceğini düşünemez. Çocuğun konuşma biçimi, ifadesi de benmerkezciliğinin etkisi altındadır. Benim ifadesi en çok duyulan kelimedir. Özellikle oyuncaklar için.

Benmerkezcilik bencillik değildir, çocuğun olayları kendini merkeze koyarak anlamasıdır. Bu yüzden başkalarını anlamaları zorlaşır. Bu durumlarda her şeyin ona ait olamayacağını çocuğunuza anlatın, özel eşyalarının ona ait olduğunu açıkça ifade edin, çocuğunuza ait olan şeyleri alırken ondan izin alın, başkalarının eşyalarını izinsiz almamayı öğretin, eşyaları için özel alan belirleyin, çocuğunuzun arkadaşlarıyla paylaşması için oyuncaklar bulundurun.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Çocuklarda Benmerkezcilik yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocukların yaratıcı bir birey olmaları hayatın her alanında onlara kolaylık sağlayacaktır. Problem çözme , olaylara başka açılardan bakma gibi özellikler işlerini kolaylaştıracaktır. Yaratıcılığın gelişmesi için en kritik dönem okul öncesi dönemdir.

Peki bu dönemde neler yapmalıyız?
Bu dönemde ki çocukların hayal güçleri çok geniştir. Neyin hayal neyin gerçek olduğunu henüz kavrayamadıklarından hayal güçleri sınırsız olabilir. Onları kısıtlayacak şeylerden uzak durmalıyız. Çocuklarımızın hayata aktif katılımlarını desteklemeliyiz. Çocuğumuz bir şeyi almak istediğinde, bulmak istediğinde ya da açmak istediğinde onun için yapmak yerine, ona bazen küçük ipuçları ile bazense tümüyle kendi kendine deneyebilecekleri ve öğrenebilecekleri ortam yaratarak yardımcı olmalıyız. Sürekli denetlemek, kısıtlamak ; dokunma, yapma gibi sözcükler kullanmak yerine onların ortamlarını güvenli hale getirip özgürce keşfetmelerini sağlamalıyız.

Hayal gücünün gelişmesi için TV izleme gibi yaratıcılığı körelten aktiviteler yerine sesli kitap okuma, doğa gezileri yapma, yapılandırılmamış oyunlar oynama gibi etkinlikler yapılmalıyız. Sordukları sorulara bıkmadan onların anlayacağı bir dille cevaplandırmalıyız. Çocuklarınıza fırsat verirseniz onların ne kadar farklı düşündüğünü ve çok güzel hayal gücüne sahip olduğunu görebilirsiniz.

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Çocuklarda Yaratıcılık ve Hayal Gücü yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çocuğunuz doğdu, yürüdü derken bir bakmışsınız okul çağı gelmiş. Çocuklarımızın okuma yazma, öğrenme aşamaları anne babalar ve öğretmenler için çok zorlu süreçlerdir. İster istemez gerildiğimiz veya pes ettiğimiz zamanlar olur.

Çocuklar 1. Sınıfa başladığında okuma yazmada güçlükler çekebilir veya geç öğrenmeler olabilir. Peki bunların olmaması için neler yapmalıyız? Birinci sınıfa başlamadan önce en kritik dönem okul öncesi dönemdir. Okul hayatına hazırlık aşamasında ve okuma yazmaya hazırlık aşamasında çocuğunuza en çok katkı verebileceğiniz dönem okul öncesi dönemdir. Çünkü çocukların zihni bu dönemlerde tıpkı bir elektrik süpürgesi gibi her şeyi çeker. Çocuklar dünyayı oyun yoluyla keşfeder çocuğunuza sen artık büyüdün artık oyun oynama çağın geçti gibi sözcükler çocukların öğrenmelerine ket vurabilir.

Çocuklar oyun yoluyla yaparak yaşayarak ve eğlenerek öğrendikleri bilgileri kalıcı hale getirirler. Sizde çocuklarınıza oyun yoluyla harfleri, sayıları öğretebilir; onlara okula hazırlık aşamasında katkı verebilirsiniz. Çocuklara okuma yazmayı öğretmek için öncelikle harfleri öğreterek okuma yazmaya geçiş yapabilirsiniz. Onlara alfabeyi ve sayıları öğrenmelerini sağlayacak kitaplar oyuncaklar alabilir; harfleri ve sayıları tanımasını sağlayabilirsiniz. Öğrendiğiniz harfleri kesip yapıştırıp duvarlara atabilirsiniz. Öncelikle çocuklar öğrettiğiniz harfin sesini tanımalı ve hissetmeli bunun için şarkılar tekerlemeler ve bilmeceler okunabilir.

Harfleri öğretirken bazı oyunlar oynayabilirsiniz.

Sek sek
Öğrenilen seslerle yere çizilecek sek sek üzerinde sekerek söylenilen kelimeleri yazmak.

Kulaktan Kulağa
Seçilen kişinim kulağına bir harf söyleyiniz. Kulaktan kulağa söylenen harf bir kağıda yazılır.

Üfle
Öğrenilen kelimeler ince bir kağıda yazılarak kesilir. ters çevrilerek bir masaya dizilir. Sınıf iki gruba ayrılır. her gruptan ikişer kişi ilk oyuncular olarak seçilir. Verilen sürede kağıtları el kullanmadan sadece üfleyerek çevirip ,kelimeleri okuyup, tahtaya yazmaları istenir. Süre sonunda en çok kelime yazan ikili oyunu kazanır.

Kelime tombalası
Kelime ve heceler kesilerek bir kapta biriktirilir. Herkese birer kart verilir. Bir kişi kaptan bir kelime veya hece çeker. Mesela çeken ” al” der ve o kelime veya hece kimdeyse bende diyerek önündeki kartta üzerine koyar.
Bu oyunların yanında çocukların keşfetmesine fırsat vermeliyiz. Onların bu dönemlerde en büyük destekçisi anne babalar ve öğretmenlerdir. Bizlerin görevi çocuklara uygun uyarıcılar verip onların kalıcı öğrenmeler edinmelerini sağlamaktır. Etkin ve kalıcı öğrenme olması için oyunların yanında bol pratik yapabileceği Yaz Sil kitaplarıyla çocukların öğrenmeleri soyut öğrenmeden somut öğrenmelere çevrilebilir.

Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere..

Mikail İstek

Okul Öncesi Öğretmeni

Okuma yazma aşamasına geçerken neler yapmalıyım? yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.