Çalışan anne ve babalar olarak bizlerin çocuklarımızla geçireceğimiz zamanlarımız maalesef kısıtlı. Buna rağmen eve geldiğimizde onlarla kaliteli vakit geçirerek bu açığı kapatabiliriz. Özellikle okul öncesi çocuğumuz varsa eve geldiğimizde ilk olarak onunla ilgilenmeli, oyun oynamalı, iletişim kurmalı sonra ev işlerini yapmalıyız. Çünkü bu yaştaki çocuğun anne baba ilgisine ihtiyacı daha fazladır. En az yarım saat bire bir ilgi göstererek çocuğumuzun duygusal açıdan doymasını sağlayabiliriz. Böylece çocuğumuz bizi sürekli kendisiyle ilgilenmemiz için rahatsız etmez, sorular sormaz ve böylece evdeki yapılacak işlerimiz de bölünmemiş olur. Bu sayede, anne-baba-çocuk ilişkimiz daha sağlıklı gelişmiş olur.

Çocuğumuz ilkokul ve üzeri dönemlerdeyse ebeveynler olarak günlük ev işlerimizi yaparken bir yandan da çocuklarımızla konuşarak ve onları dinleyerek iletişime geçebiliriz. Yaşına uygun görevler vererek çocuğumuzun bize yardım etmesini isteyebiliriz. Böylece çocuğumuz hem anne, babasının yanında olup duygusal ihtiyaçlarını gidermiş olur hem de kendine güven duygusu ve sorumluk alma becerisi gelişmiş olur. Akşam yemeklerini tüm aile televizyonu açmadan ve telefonu kullanmadan geçirebiliriz. Yemekten sonra herkes günün nasıl geçtiğini anlatabilir, o gün yaşadığımız ilginç bir olayı ya da duyguyu paylaşabiliriz. Çocuğumuzla iletişime geçebilir, onu dinlendiğimizi, anladığımızı gösterebilir ve çocuğumuzun yaşadığı olayları, duygu ve düşüncelerini bu sayede anlamış oluruz. Boş zamanlarında çocuğumuzla birlikte kitap okuyup, oyun oynayarak, birlikte alışverişe çıkarak keyifli vakit geçirebiliriz. Aile üyelerinin de uygun olduğu belirli günlerde sinema günü, konuşma saati, sevgi saati, oyun saati gibi etkinlikleri haftalık olarak yapabiliriz.

     Dikkat edilmesi gereken bir nokta da çocuğumuza onun için gerekli vakti ayırmayıp bunu maddi imkanlarla kapatmaya çalışmaktır. Örneğin; her gün eve dönüşte ona çikolata almak veya istediği oyuncağı getirmek doğru bir davranış değildir. Bu şekilde davranan ebeveynler,  hiç istemedikleri halde, çocuklarını gelecekte maddi çıkarlara yönelmiş, doyumsuz ve benmerkezci bireyler haline getirmiş olurlar. Oysaki doğru davranış çocuğumuza sevgi, şevkat ve ilgi göstererek birlikte iyi bir iletişimi sürdürmektir.

      Yoğun iş yaşantımız maalesef bazen evde de işlerimize zaman ayırmayı gerektirmektedir. Ancak ergenlik öncesi yıllarda çocuklarımızın bizim yakın ilgimize ve sürekli temasa ihtiyaçları olduğunu unutmamalıyız. Aklımız ve tüm benliğimizle evde aile bireylerimize ve kendimize odaklanmalıyız. Hepimizin hak ettiği ilgi, sevgi ve rahatlama ortamını evimizde almayı bilmeliyiz. Unutmayalım ki; evinde rahatlayabilen huzurlu ebeveynler çocukları ve eşleriyle en sağlıklı ilişkiyi kurabilirler.

      Çalışan ebeveynlere sahip olmak çocuklara gelecekte avantajlar sağlayacaktır. Kendi işini kendi halledebilen, buna dayalı olarak özgüveni gelişmiş, dış çevreye daha kolay uyum sağlayabilen, kendine ait görevler edinerek sorumluluk alabilen, bağımsız, kendi hedefleri olan bireyler olacaklardır.

     Her daim sevgi ve ilgi  alıp verebilen ebeveynler olmamız dileğiyle…

Figen Şen Kösem

Çocuk & Ergen Psikiyatristi

Biz Çalışan Anne, Babalar Ve Çocuklarımız yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

Çalışma Belleği Nedir?

       Çalışma belleği, beyne gelen bilgileri kodlayan, kodladıklarını kısa bir süre için saklayan, gerekli olanları süzgeçten geçiren, gerekli olamayanları eleyen ve uzun süreli belleğe aktaran bilişsel sistemdir.

Çalıma Belleğinin Görevleri Nelerdir?
             Çalışma belleği, düşüncenin ya da dikkatin yönlendirilmesini, problem çözme ve planlama yapabilmeyi, bir durumu organize etmeyi sağlar. Uygun olmayan bir düşüncenin ya da davranışın ketlenmesini sağlar. Uygun davranışların etkin bir biçimde sıralanıp sürdürülebilmesini sağlar.

Çalışma Belleğinin Öğrenmedeki Rolü Nedir?

     Çalışma belleği, öğrenme üzerinde oldukça etkisi olan bir beceridir. Çalışma belleği ile dil gelişimi, okuma, okuduğunu anlama, yazma ve matematik başarısı arasında güçlü ilişkiler olduğu araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur.

     Çalışma belleği güçlü olanlar derste not alırken eksiksiz alırlar, öğretmeni takip edebilirler, cümlenin başıyla sonunu kaçırmazlar. Arka arkaya verilen yönergeleri dinleyip eksiksiz yapabilirler. Okuma sırasında da çalışma belleği aktiftir. İlk okuduklarıyla son okudukları arasında bağlantı kurabilirler. Yazmada da aynı şekilde ilk duydukları cümleyi yazarken, son duydukları cümleleri akılda kolaylıkla tutabilirler.

      Matematikte problem çözerken de çalışma belleği aktif olarak kullanılır. Çalışma belleği güçlü olanlar okudukları problemdeki sayıları akılda tutabilirler. Yapılacak işlemleri kolaylıkla zihinde sıralayabilirler.

      Çalışma belleği güçlü olanların işitsel dikkatleri de güçlüdür. Duyduklarını kolaylıkla zihinde tutabilirler ve sıralayabilirler. Çalışma belleği sayesinde zihin, gerekli olan bilgiyi bir süzgeçmiş gibi eleyerek alır, gerekli olmayan bilgiyi görmezden gelebilir. Böylelikle bir çok uyaran arasında dikkat dağılmamış olur.

       Kısacası çalıma belleği güçlü olan çocuklar derslerinde de başarılıdır.

Çalışma Belleğini Nasıl Güçlendirebiliriz?

     Bilgiyi öğrenirken kodlama tekniği kullanılabilir. İşitsel yönergeler verilip tekrarlatılabilir. Kitap okumaları yapılabilir. Sözcükler listelenip kaçını hatırladığı sorula bilinir. Olay sıralama çalışmaları yapıla bilinir. Bir olay örgüsü içerisinde yer zaman durum kişi sayı gibi ögelerin bulunduğu parçalar okunup parçayla ilgili sorular sorulabilir, iki ve üç işlemli problemler okunup bunları zihinden çözdürtülebilir. Zeka oyunlarıyla çalışma belleğinin gelişimi desteklenebilir.

Sena Doğu

Uzman Psikolog

Çalışma Belleğinin Dikkat ve Öğrenmedeki Rolü yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.

İçinde bulunduğumuz günlerde yaşadığımız coronavirüs pandemisi, dünyadaki tüm insanların olağanüstü günler yaşamasına ve hayatlarında pek çok değişiklik olmasına neden oldu. Bu noktada önemli bir konu da çocukların bu süreçten nasıl etkilendikleridir.  

Coronavirüs nedeniyle çocuklar okullarından ve arkadaşlarından  uzaklaştılar, eğitimlerini sanal ortamda görmeye başladılar, sokağa çıkma kısıtlamalarından dolayı sosyal etkinlikleri azaldı, evde daha uzun süre geçirmek durumunda kaldılar, pandeminin tüm dünyada yarattığı kaygı çocukların da çevresini sardı. Özellikle okul öncesi çocukların gelişimi çok hızlı ilerlediği için, pandemi günlerinde kaybedilen eğitim ve sosyalleşme imkanları acaba onların gelişimlerini olumsuz etkiler mi? Aileler olarak çocuklarımızın fiziksel, bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimlerini desteklemek için neler yapabiliriz? Bu konuda aşağıda sıralanan öneriler çocuklarımızın gelişimlerini desteklemeye yardımcı olabilir:

Pandemi Sürecinde Çocuklarımızla İletişimi Daha da Artırmalıyız

• COVID-19 hakkında çocuklarımızla konuşmalı, onların bu pandemi hakkında sahip oldukları    bilgileri öğrenmeli ve yanlış bilgileri düzeltmeliyiz.
• Neden evde kaldığımızı, okula neden gidemediğini açıklamalıyız. Çocuğumuzun bize sorduğu soruları kısaca cevaplamalı, küçük bilgiler vermeliyiz. Çocuklarımızın kaygılarını arttırmamak için hastalıkla ilgili detaylı bilgiler vermemeliyiz. Tv’den bu konudaki haberleri dinlemelerinin önüne geçmeliyiz. Evde yetişkinler olarak da hastalık konusundaki konuşmalarımızı çocukların yanında yapmamalıyız.
• Okul öncesi dönemde çocuklar defalarca aynı soruları sorabilir sabırlı olup her seferinde benzer cevapları vermeliyiz. Oluşturduğumuz resim kartlarıyla, hikayelerle, oyun oynayarak ya da oyuncak bebekleri kullanarak hastalıkla ilgili almamız gereken önlemleri anlatabiliriz.
• Bu sürecin geçici olduğunu, tekrar okuluna ve arkadaşlarına kavuşacağını, dışarıda rahatça gezebileceğimizi onlara açıklamalıyız.  Evimizin güvenli olduğunu belirtmeliyiz.
• Bu süreçte kendi kaygılarımızı çocuklarımıza yansıtmamaya özen göstermeliyiz, etrafımızda duyduğumuz kaygı uyandıran olaylar hakkında onların yanında konuşmamalıyız.
• Bizler gerekli tedbirleri alarak ve aşırı kaygı yaşamayarak onlara model olmalı ve böylece kendilerini güvende hissetmelerini sağlamalıyız.
• Arkadaşlarıyla, akrabalarla, aile büyükleriyle iletişimlerini on-line olarak sürdürmek çocuklarımız için yararlı olabilir.
• Çocuklarımızın korku ve kaygılarını dışa vurmalarını kolaylaştırmalıyız. Örneğin; korkularıyla ilgili resim yaptırarak, birlikte hikaye oluşturarak, oyun oynayarak duygularını dışa vurmalarını, korkularını anlatabilmelerini sağlayabiliriz.
• Yakın çevrelerinde korona virüsünden dolayı ölüm haberi alındığında sorular sorarlarsa detay vermeden bazı insanların hafif atlattığını bazı insanlarda ise hastalığın ağır seyrettiğini o yüzden ölümlerin de olabildiğini anlatmalıyız.  Kaygı düzeyi yükselen çocuklar için bir uzmandan destek almalıyız.

Pandemi Sürecinde Çocuklarımızla Evde Neler Yapabiliriz?

• Artık evde daha uzun zaman geçirmek durumundayız. Bu nedenle çocuklarımıza evde gelişimlerini destekleyici bir ortam yaratmalıyız.
• Pandemi sürecinde ebeveynler olarak dikkat etmemiz gereken en önemli nokta; çocuklarımızla iletişimimizi en iyi şekilde sürdürmek olmalı. Onlar için planlayacağımız günlük rutinler hakkında onların fikirlerini almak uygulamanın sağlıklı ve sürdürülebilir olması açısından önemlidir.
• Evdeki günlük yaşantımız için düzenli bir rutin oluşturmalıyız. Dengeli beslenmek için birlikte yemek yapmak, sofra hazırlamak, uyku, banyo yapmak, oyun oynamak, etkinlik yapmak gibi belli rutinler oluşturabiliriz. Evde iş bölümü yapabilir, çocuklarımızın yaşlarına uygun, küçük görevler verebiliriz.
• Uzaktan eğitim saatlerinde çocuklarımıza destek olabiliriz. Derse yalnız katılan çocukların dikkatleri çabuk dağılabilmektedir. Onların ders saati bizim serbest saatimiz olmamalı. Birlikte derse katılabiliriz, en azından aynı odada bulunabiliriz. Yani bizim de dikkatimiz çocuklarımızın dersi üzerine olmalı. Böylece onların dikkatlerini toplamalarına yardımcı olabiliriz.
• Pandemi sürecinde çocuklarımızın tablet, telefon ve televizyonları kullanım süreleri arttı. Bu süreleri kısaltmak için çocuklarımızı sürekli uyarmak yerine onların zevk alabileceği eğlenceli, ilgi çekici ev içi aktiviteleri planlamalıyız. Ayrıca eğitici, öğretici yayınlara çocuklarımızı yönlendirerek onların gelişimlerini destekleyebiliriz. Örneğin masal dinlemek, basit yemekler yapmayı öğrenmek, başka ülkeler, hayvanlar vb. hakkında bilgi sahibi olmaya çalışmak hem zevkli zaman geçirmeyi sağlar hem de gelişimlerini destekler.
• Çocuğumuza bu dönemde ilgisini çeken bir konuda beceri eğitimi yapabiliriz. Online olarak bu eğitimleri alabiliriz. Örneğin, dans, yabancı dil, kağıt katlama sanatı, enstrüman çalma vb. öğrenebilir.

Pandemi Sürecinde Çocuklarımızla Evde Yapılacak Etkinliklere Örnekler

• Mandallar yardımıyla renk çalışmaları,
• Gözünü kapatıp dokunduğu nesneyi tahmin etme (bil bakalım), (Taktil Oyunlar)
• Tuz kili oluşturup boyama,
• Quilling,
• Basit ritim hareketleri,
• Ev koşullarına göre fiziksel aktiviteler yapmak, (trambolin, hamak, ev bisikletleri, salıncaklar)
• Hayal gücüne dayalı artık malzemelerden bir şeyler tasarlamak,
• Boyama, Sulu boya ile el baskısı, Mandala boyamak,  
• Patates baskısı yapmak,
• Okul öncesine uygun basit sudoku yapmak,
• Okul öncesi öğretmenine danışarak etkinlik kitabı ve dikkat geliştirme setleri edinmek,
• Bir nesneyi saklayarak sıcak-soğuk oyunu oynamak,
• Mutfakta çocukla birlikte pasta ve kurabiye yapmak,
• Değişik şekiller oluşturmak,
• Çoraplardan kukla yapımı gibi aktivitelerde bulunmak.

Sena Doğu

Uzman Psikolog

Sena Doğu

Uzman Psikolog

Pandemi sürecinde 3-6 yaş çocuklar yazısı ilk önce duyumarket üzerinde ortaya çıktı.